RARITEIT-KAMER. III Boek. 337 
De afgetekende ^ by letter E. is geheel murjïeenhard, bruiner mn koleur dan de •voor- 
gaande , en uit een Bergfleen gehaalt : Die by de letter F» is een andere foort , ’t Doats- 
hooft genaatnt ^ en mede •van gefteltheit , als by letter C. Nu volgen de Vifcb-fteenen of 
n)erfleende Vijjchen^ waar van my verfcheide foorten zyn vóórgekomen ^ doch ik ben deze 
twee inaar machtig geworden; zie d'eene by de letter G. verheelt , deze zit in eenen 
vaflen zmarten keen-, en d' andere by H. zyn twee vijjchen met alle hare graten, ros- 
achtig van koleur, in eenen witten, doch weker en Steen, dan de voorgaande. Ik zal 
alle de verfcheide foorten van Houten, Vruchten, en andere Steen gewordene zaken, 
voorbygaan ; om dat de veelheit der zelver wel een heek verhandeling vereifcht ; doch 
tot bejluit noch aanwyzen een ftukjen op de plaat LVII. N®. i. verbeeldt, het is een tak- 
je met bladeren en een vruchtje van den Egelantierboom’ geheel tot Steen geworden, 
my overhandigt door den Hr. Dodor Scholts tot Rotterdam, groten Liejhehber van 
zulke en andere dergelyke zeldzaamheden , waar van zyn Ed. noch een veel groter {luk 
by hem heeft, nevens ver/cbeidene takken en bladeren, met de vruchten daar aan: Dit 
verbeelde is ’er maar een klein (iukjen van. 
LXXXV. HOOFTDEEL- 
Sal Ambonicus: Garam Ambon. 
) ven. 
Hoe en 
luaar van 
het ge~ 
maakt 
om- 
H Gewel de Amboinezen door *t by woonen der Europeers van goed enopregt 
zout genoegzaam Ronnen voorzien worden , zoo blyven ze doch by hun 
oude gewoonte een grof en ongezien zout te maken, by hun Sajfi genaamt 
gely kende beter, harde, donkere, en afchgrauwe fteenen dan zout, be- 
halven dat het altyd vochtig is : ’t Zelve word aldus toebereidt. ’ 
Zy zoeken zoodanige houten, die langen tyd in zeewater gedreven ; en van haar 
fchorffe ganfeh ontbloot zyn, deze kloven zy in lange dukken omtrent 2 ellen lank 
Itapelen ze op kleine hoopen , en Itooken vuur daar onder ; onder ’t branden fprengen 
ze dezelve geduurig met zeewater, zoodanig dat even de vlam niet uitgaat, zoo Jano 
tot dat het niet meer branden wil : Dit verbrande hout vervalt dan in rolTe en 
Steenen, den Lapis Calaminaris byna gelyk, daar aan men alrede zien kan het zout ^ 
blinken ; daar na nemen ze korfjes uit groene bladeren liegt gevlogten , daar in ze de ver- 
brande klompen doen , eerll boven eenige holle bakken gezet, gieten al weder zeewaJ 
ter daar op, ’t welk als een loog in de ondergezette bakken druipt, en dat zoo lang 
totdat de klompen in aarde en afch vervallen : Dan zetten ze veele potfeherven of 
halve potten, die ze Uien en Lamam noemen , zoodanig dat men gemakkelyk vuur 
daar onder Itooken kan, In deze potfeherven gieten zy de voornoemde loog en ko- 
ken ze zoo lang, tot dat ze in een harde Iteen verandert, behoudende de forme van 
potfeherven als kleine koeken, die ze dan in den rook opgehangen bewaaren. Dit is hun 
gemeen Zout, ’t welk zy in al hun kolt gebruiken, inzonderheit by ’t eeten van ?a- 
peda, waar by het fmakelyker is dan ons gemeen zout, hoewel het merkelyk naar looo- 
riekt. Men Haat de koeken in Hukken van een ei groot, en wryft daar mede de koll^ 
die men eeten wil, zoo lang tot dat ze genoeg gezouten is: Buiten den rook kan men 
dit zout niet wel bewaren, om dat het fmelt en de plaats vochtig maakt ; zoo deu^^t^^^i'^'^' 
het ook niet tot inpekelen, om dat het niet fcherp genoeg is. Dit Zout is ook goet jS? 
voor die den kinkhoell hebben , veroorzaakt door eenige dikke en fcherpe fluimen , die 
in de keel Iteeken en een moeilyk jeuken veroorzaken, als men zomtyts daar aanlit, 
waer door de fluim verdunt en het jeuken eemgzins overgaat. De dryfhouten tot dit 
werk dienltig krygen ze genoegzaam in de regenmaanden, wanneer geheele boomen 
in zee dry ven in zulk eene menigte , dat ze dikwyls geheele Itranden bedekken; in-tóS 
zonderheii in ’t jaar 16154. wierden alle de ftranden van Ambon, Keram, Manipa en*^"^^’ 
Boero, die naar ’t Ooften leggen, met zoo zwaare en veele boomen bedekt, dat 
V 
j ftrandge^ 
nen vonden,^ " 
