/ 
33» D’AMBOINSCHE 
den flrand niet bekennen konde; deze alle wierden van hun baftgezuivertj van de tak- 
ken berooft, en daar door zo glad gemaakt als of ze gefchuurt waren : Men heeft tot 
noch toe niet eigentlyk ervaren konnen, van waar al dit hout kwam , zynde voor 
ïinkomt en na dien tyd diergelyk niet meer gezien ; behalven dat men voor zeker weet , dat in de 
bocht van Kelkepoeti of Elipa Poeti op Keravn Zuidzyde, een groot ftuk landts, dat 
hndenen mct hoogc boomcn bezet was, gezonken is, ook dat alle groote Rivieren van 
hojfchm. geweldigen regen in dat jaar veele Rukken landts met boomen en al 
hebben uitgedreven : Toen waren de zoutbrandets in hun fchik , dewelke dit hout op- 
haalden en kloofden, zoo wel tot het zoutbranden als tot de keuken. Nopens het zout- 
branden , het is een moeilyk en verdrietigeii arbeid , om dat het zoo geweldig rookt , als 
men ’t zout water daar op fprengt ; hoewel het gekloofde hout een tyd lang te voren in de 
2011 moet gedroogt zyn: Dewyl ze ook geen onderfcheid maken en ook niet wel maken 
hniet eve?z koiiuen tuflchcn ’t een en ’t ander dryfhout , maar doormalkander nemen zoo als ’c hun 
bec^uanm. yoorkomt , ZOO kan men wel denken, dat het een zout ook beter zy als ’t ander, inzon- 
derheit dienden zy daar op te letten» datzegeenmelkhout, ’t welkeenefchadelykeen 
by tende melk heeft , hier toe nemen , ’t welk een fchadelyk zout voor de tanden geeft ; ge- 
lyk ook de kalk , die men van koraalfteen met zoodanig hout brand , en zomtyds tot 
het Pinang-tttQVi gebruikt , bevonden word het tandvleefch los te byten. 
LXXXVI. HOOFTDEEL, 
Lapis Cordialis. 
Tic Lapis 
Cordialis 
hefchre- 
nien. 
’t Gevoelen 
'vctn den 
Eze is een gemaakte Steen door de Portugezen te doch hts door geheel 
Indiën vervoert wegens zyne goede krachten; doch waar van hy gemaakt 
word is my onbckent , behalven dat naar oogenfehyn en fmaak zyne voor- 
naamfte ingrediënten zyn, gemalen gout, Bezoar, Ambra en Mufcus. Hy 
StlS’ heeft de grootte en gedaante van een duiven-ei of van een klein hoender-ei,van buiten 
hy gemaakt {(Piiyiixx. hy vcrgult , vau binnen donkergrauw met goude puntjes blinkende, zacht om te 
wryven, en klaar lyk naar en Ambra riekende; van zyn gebruik en krachten 
heb ik ’t volgende uit een (MS.) gefchreven Boek, van Goa gezonden, uit hetPortu- 
geefch aldus overgezet : 
rertaïing Dezc Steen is bet uitnemenfte en werkzaamite Cordiaal , dat ’er tot noch toe ge- 
Pomf- vonden is , en daar is geen ander dezen gelyk : De Bezoar of eenig ander Cor- 
geefehno- nict Vergeleken worden; die het onderzoekt zal de uitwerkinge van het 
^kZcften zelve vinden, gevoelen, en meer, als ik zegge ofte aanwyze, bevinden. 
vmïLn I* De quantiteit die men van dezen Steen inneemt, zal ’t gewigt van 6 gerfte kor- 
Lapis cor- ygjg zyn, döch wat meer of min doet geen quaad. 
2. In de brandende heete koortzen, wanneer de zieke met groten dorR bevangen 
is zoo mag men hem alle uuren iets van dezen Steen met water ingee ven, want hy doet 
niet alleen geen quaad of fchade, maar verüaat ook de groote hitte en dortt, en maakt 
dat de quaadheit van de ziekte niet aan ’t hart flaat, daar by verRerkt en verheugt hy 
op een wonderlyke wyze. 
3. Zoo ’t gebeurde dat de kranke tot wyn genegen is, zoo zal men hem een wei- 
nig van dezen Steen met wyn ingeeven. 
4. Wanneer iemand geen koorts hebbende^ zich bedroeft en zwaarmoedig bevoelt, 
dat hy neeme van dezen Steen met wyn, en hy zal zich terRont verligt gevoelen. 
y. Koorts met zwaarmoedigheit hebbende zal men van den zelven met water innee- 
men , en indien de koorts klein is en de droef heit aandringt , zoo mag men den zeb 
ven met gewaterden wyn inneemen. 
6 , De 
