RARITEIT-K AMER* 11 Boek* 125 
dun en bros, breeken ligt af, doch groeijen wederom aan , en boven Haan zy een 
weinig van malkander: Men kan le zelden uitgraaven, dat deze pypen daar aanbly- 
ven, en de pypen zelfs zyn met een kalkachtige en brode fchorfe bekleedt, die zeer 
ligt afvalt. Men vind ze' op Amaheij in een moelige moeras , tuflchen de Mangi m&ngi- 
boomen, daar in men tot boven de knie zakt, doch daar onder is eenharde grond van 
kleine fteentjes gemaakt. Die van gebruiken deze Hoorns, om daar op te tui- 
ten, als zv het volk in de kerk en de kinderen in defclioole willen hebben, waarom 
^ ^ brum, 
men ze Schooltrompetten mogt noemen. 
IL Solen lïgnorum^ Neerd. Boorworm, Maleitfch en Ambomfch 
Ahet. Deze gelyken naar gekronkelde hoenderdarmen , daarom ze zommige Maleijers letu^ F , 
ooknoemen ^urrut aijam, zy hebben de dikte van Tabakspypen; zommige dikker;zom' 
mige dunner , doch de fchaal van zich zelven is niet dikker dan een dubbeld parkement, 
ook van verfcheide rolletjes gemaakt , van buiten Ichoon wit met fyne kringetjes , met 
eenen diergely ken Dier, als ’tvoorige, bezet: Deze groeijen in ’t verrotte hout, zoo 
fcheepen, als boomen, die in Zee dry ven; inzonderheit aan het Mangi mangi-hoxxt^jen, 
daar in ze zoo vermenigvuldigen , dat men geheele boomen vind van binnen met deze 
Pypen opgevult , metzeldzaame krullen en bochten over endoor malkander lopende, 
doch de meeftezynleeg, omdat het Beeft verrot, als het de fchaal niet verder voort- 
zetten kant Het is een fchadelyke peft voor de vaartuigen van inlandfch hout gemaakt, 
die door dezen Worm zoo doorboort worden, dat ze zinken moeten, inzonderheit 
als zy niet neerftig met kalk, en eenig olye , in plaats van teer, gefmeert worden: 
De grootfte hier van worden een vinger dik; waar van men de ftukken tot diergelyke 
geneesmiddelen bewaart, als de voorgaande. 
ï II. Solen anguinus , Maleitfch Ca;ppang of Bia ular , dit zyn diergelyke Pypen, 3^^ 
niet boven een fchaft dik, met veel zeldzaame krullen te zaamen gedraait als een flan- letter H, 
ge ; van buiten wit , wat hoekig , en met korreltjes bezet ; van binnen met diergelyk 
een Ilymerig Dier , en een getand Mytertje voor in den mond : Zy groeijen niet in ’t Deze 
hout, noch in den grond , maar aan zoodaanige klippen, die vol kuilen zyn , en uit-öa« de 
fteekende knobbels hebben, daar zich deze Slangetjes omleggen , met den mond aan^^'^^^** 
de klippen zuigende : Hieronder gehooren noch andere zeer kleine Pypjes , die aan de 
fteenen vaft gegroeit zyn, of ten deele los, ook met llangevormige bochten, doch 
niet boven een ftroohalm dik. D’ eerfte vind men zelden, en worden onder de voor- 
naamfte Rariteiten bewaart. ^\ 
IV. Denticuli Elephantis-» Olyphants tanden, Maleitfch Tando laiit , dit zyn klei-^A'M* 
ne Solenes , ruim een middelfte vinger lang , beneden fchaars een pink breed , boven yeeilt by 
toegefpitft, doch zoodaanig, dat ’er altyd noch een openingblyfc, en weinig gekromt 
als een Bokshoorn , of wat rechter , gelyk Olyphants tanden ; van buiten met uitftec- 
kende ribben, groen, by den tip witachtig: Een tweede flach is langer , ranker, en Waariam 
zoo groen niet , maar bleek Spaanfchgroen : Het alderkleinfte flach is pas een lid van een^JJ^^^^' 
kleine vinger lang, diergelyken men op de Perfiaanfche ftranden vind: In alle zit van 
binnen een flymerig Dier , en als men ze weglegt , verfmelt al het vleefch : In ’t vleefch 
zyn geen tandjes , maar een rond mondje, en aan ’t zelve een doorgaande adertje, 
' zonder eenige hardigheit , daar in men een rysje kan fteeken ; door dit mondje zui- 
gen ze het flyk, en fyne zand binnen; in water gelegt, willen ze het zelve niet uit- 
fteeken. Men vind ze op vlakke ftranden , daar eenharde grond , en dille Zee is, ge- jj/^ar de^ 
lyk in den Amboinfchen Inham ; de breedfte helft fteekt in het zand, en de fpits daar V 
- . . , ^ den vdOT« 
buiten fchuins uit : Wegens haare kleinigheit worden ze van d’Inlanderen tot den 
koft niet gezogt , maar wegens haare zeldzaame gedaante komen ze onder de Rari- 
teiten. 
V. Men vind noch een foort van de , meeft aan en in de Koraalklippen ; waar Ve 
van zommige recht zyn , als ftukken van darmen , of faufyfen ; dik van fchaal , ordentelykf^^’^X’K"! 
geribt, en bruinachtig, andere zyn dikker, efFener, en ronder van fchaal, doch ge- De anders 
Q , goort hkr 
3 kron- 
