128 
Hoe die 
door de 
Vijfchers 
gevangen , 
D-AMBOINSCHE 
liet Beeft daar in is , zöo men zich niet bezeeren wil. In de Molukkifchè eii Papoë- 
^che Eilanden, daar wel de grootfte vallen , heeft men ervaren op onzeChalouppen» 
als de Matroozen het anker laten vallen, en het ankertouw by geval indezegaapende 
fchülp komt, dat ze toenypende t’ zelve af knappen , als of het afgekapt was : lemant 
zoude gevaar loopen om een hand te verliezen j die het gaapende Beeft wilde aanraa- 
ken, zoo hy niet iets tuftchen den fchaal lag , om voor ’t fluiten bevryd te zyn : DeVif- 
fchers haaien ze aldus voor den dag: Een Duiker maakt een touw daar om te brengen 
als een ftrop , welken zy dan met alle man ophyfen , daar na maakt men met een mes 
of parring door den opening aan de zyden te dringen , en den tendo of pilaar door 
fnyden , waar in alle de kracht van ’t Beeft legt, en dan gaapt de fchulp van zelf, 
mllkF en kan niet meer fluiten; op welk manier men ook alle Dieren en Menfchen verloft, 
worden, dezcn fchulp vaft raaken* 
Op den grond als gezegt is , gaapen ze meeft altyd , inzonderheit om de kleine 
viflchjes te vangen, die in meenigte daar in zwemmen en fpeelen , tot dat ze al’t zaa- 
men fchielyk befloten worden, en dan tot voedzel van ’t Beeft dienen : Dit plompe 
Beeft heeft altyd een Kameraatje by zich , ’t welk hun wachter is , zynde een foorte 
van Garneeltjes, hier boven in’t eerfteBoek onder den naam van TmnotereshtichrGYenyt 
welk den fchulp in ’t vleefch nypt , als het ziet , dat ’er veel prooi in haar huis is, 
waar op de fchulp dantoenypt, en men gelooft, dat het Beeft niet leeven kan, als dat 
Pinnewachtertje by geval daar uitraakt, dewyl het Beeft zonder gezicht is, en zich 
voor de roovers niet wachten kan. 
Daar is noch een ander flach , dunner en platter dan de voorige Littoralisy en meer 
in een kring geformeert , ydel van fchubben , die niettemin langzyn; zommige licht- 
geel ; zommige lichtrood vanlchaal, met noch andere veranderingen; doch de mooi- 
fte en befte om te bewaaren zyn niet boven een vinger lang , zuiverwit en vol fchub.* 
ben of nagels: by onze Amboineezen zyn ze niet zeer gebruikelyk tot den koft^ 
daar ze by andere volkeren zoo veel meer zyn ♦ De ïnwoonders van Bonoa en deP^- 
woo-Lers peèft zyn zeer graag daar na , en ik heb’er gefien , die met grooten zmaak het rauwe 
g^g‘tsn, yjgefch , inzonderheit hetgeele vet opaaten: De Badjns ( zynde menfchen diegeftadig 
Iny^n- op zcc zwerven, en hun met viffchen geneeren) vangen de grootfte, neemen ’er het 
'vln^de iif vlccfch uit, en rooken het zelve als rookvleefch , Dendeng bia genaamt, twelkzy 
'^iZhe Makkajfar en Bima te koop brengen ; een lekker koftje voor yzere tanden en 
'vai^gen en dikke tongen; flimmer als gedroogde Zeekatten , doch t’ word meeft by den Thee- 
bak opgefchaft om daar van te peuzelen. In den Tendo of band of den omliggenden 
jn dezel- Sj^ondjlo wordeu zomtyds eenige mooije fteentjes gevonden den fteen Calagites oiCa~ 
flZlfgeMpus zQQx gelyk, te weetenalsAlabaft; zommige fchoon wit; zommige vuil of geel: 
vonden den ; zommige ook met een paarlachtige weêrfchyn, enby den eenen hoek half door» 
fchynend als Achaatt van den fteen Calappus\.^x\ men ze hier in onderfcheiden ; dat 
fteen Calappusoi gelyk en eivormig is als een Hagediflemei, gemeenlyk meteen 
fcheid, donker hoekje, ’t welk de wortel is , waar mede het aan den Calapfus dop vaft geze- 
Chami- tcn heeft ; of Linzevormig, gelykdie men in’t appeltje vind. DaarentegendezeSchulp- 
tes , Mefti- ^ Qb^mites , MeJficablagaruïiOQVCiQVi y zyn oneffen, hoe- 
kig, en meerendeels geelachtig. In de Amboinfche vind men ze weinig, maar meer 
in de Makkaffarfche en Papoëfche , zelfs in het gerookte T)endeng heb ik kleine half 
doorfchynende gevonden; want dieniet boven een erwete dik zyn, zyn de zuiverfte 
^ en witfte, maar die de grootte van een knikker hebben, zyn hoekig en vuilwit, die 
deZAmhoi met viflchen en fchulpen haar koft moeten foeken, draagen deze fteenengaarnbyzich: 
Anders onze Amboineeze zyn wat bygeloovig , om deze groote fchulpen in haare vaar- 
"dat zy on. tuigen overzee te voeren, zeggende dat ze wind en onweêr ontmoeten fouden . Men 
ZekkeZ brengt ’er evenwel zoo nu en dan een aan van ’t grootfte flach om in de erven by de 
ti orden UnvrAi-n ta pn liocnders of andcr tam gevogelte daar uit te laaten drinken. 
Hoe zy 
haar voed- 
zel van. 
gen. 
Heeft een 
wachter 
by zich. 
7,onder 
welken het 
niet 
kan. 
Een an. 
dere foort 
hejchre. 
ven. 
U'orden 
van d' in- 
ca bia ga 
ru. 
Dat ze 
zoo niet 
van ge' 
daante 
mdnnk. huyfen te zetten , en 
b&iiken der ’t wclk zy vooi' dlc YOgcIs zect gocd achten om gezond te blyven, en nooit letzel aan 
Hoender tn de 
gebruikt. 
