ÏBO 
F A'M BOrNSCHÊ 
maakten zèuit den voornoemden Chamê decumanai dewelke zeer dik en zwaar valt iri 
den mond Van den flraat Sunda^ inzonderheit omtrent Toelo taboangy dat is, ’tBan^ 
ditéii Eiland , waar door zy miffchien de Prince Eilanden verflaan ; als mede daar te^^ 
gen over in den bocht van Lampin , in welke diepe zee men zomtyds ook ziet den 
Boom , daar de Calap^a Laut aanwail , wiens top men even onder water bekennen 
kan, doch ik weet niet, uit wat reden niemantdaar na derft duiken 5 Zoo heb ik 
ook verdaan , dat ze mede in de Molukkos gemaakt ; en tot noch toe by d’ Alphoo- 
reezen op Gelolo gedraagen worden. 
Hoe deze d’Inwoonders noemen deze Schildekens Mojpa hoela hoelang ^ dat is , Schildeken , gë* 
femvan formeert als een volle maan, en zoo in ’t Latyn Clypeolus Lun £ : Als men de befte 
invjoon- tot den koft wil uitzoeken , zoo moet men neemen, die niet boven een voet of 
\\ lang zyn : Diergelyke groeijen zomtyds in de holligheden ofgaaten van de breede klip- 
ders ge~ 
naamt 
tikar genaamt , zoodaanig daar in vergroot , dat ze geenzins geheel daar uit kon- 
2<f Scku'p 
groeit. 
nen genomen worden, of men moet eerft de kanten van den klip in ftukken breeken 5 
met een baard hangen ze daar invaft, daarom noemen de Maleijers denzelven desBeefts 
Ackar of wortel ; en dewyl men altyd de onderfte zyde zuiver , en de bovenfte begroeit 
ziet, zoo befluit ik daar uit, dat ze nooit vaö plaats veranderen , immers niet zoo- 
Koch een daanige , die aan den klip geWörtelt zyn. Op Luffdpinjoe vind men noch een byzonder 
flach , hebbende een gemengde fatzoen van Bia garu en Coeroerong , wiens fchaal wel op 
en neêr gaat met zeebaaren, en korte en ydele fchubben heefo> maar aan de flinker zy- 
de is ze plat, Coroerong-, vuilgrauw van buiten ; men vind den vooffchree ven 
Mejiica daarin zoo wel als in den Bia garu y in de grootte van vitfen, erweten en 
’w boonen, doch in de grootfte vind men altyd maar een, gelyk in dePaerlfchulpenook 
gebeurt; in ’t eerfte meeft alle fchoonwit en blinkende, doch worden mettertyd geel- 
achtig, ’t welke een gemeene fautvan den Chamites is. 
Ik moet noch iets raars van de Chamites vóórtbrengen , doch ik kan niet verzeke- 
reti, of het qqvl Chamites mtttn Bia garu ^ ofuit een ander Schulp moet zyn, immers 
ik heb het van ooggetuigen voor de waarheit hoóren vertellen : Metwaarenviffithers, 
dié diergelyke ftéetitjes in hooge achtinge houden , deze verklaarden tweemaalgeziën 
te hebben, dat een groote hoekige , byzonder in eeti doosje bewaart, met 
verlóóp van tyd een ander fteentje gebaart hadde van de zelfde fubftantie en koleur, en 
men kOnde ’t gaatje zien , daar dat fteentje geftaan had : Ik giflfe dat dit gefchied zy , 
dewyl het kleine fteentje met het groote geen continuüm corpus gem^aktheeft , zynde 
daar aan wel vaft gègroeit , doch dat de natuurlyke lym metter tyd los gegaan zy ; 
want hoewel de eigenaar zeide wel te weeten, dat dat Moederfteentjena’tbaarenaan 
grootte en zwaartte niet vermindert was, zoo houd ik nochtans daar voor , dat hy zulks 
niet nauwkeurig genoeg onderzocht heeft. Ik heb zelf bevonden , dat ik 6 zulke fteen- 
tjes , daar onder eene zeer hoekig was, ineen doosje bewaarende, ennaeenhalf jaar 
weder beziende, 7 gevonden heb, doch niemant konde aanwyzen, waar de zeven- 
fte geflaan had : Daarentegen, heb ik nil eenige jaaren eenen hoekigen Chamites af- 
houtiahoos zonderling in een fchulpje bewaart, en daar by t’ nette gewigt aangetekent, doen ik 
^ hem eerft kreeg, dewelken ik jaarlyks onderfoeké en befchouwe, maar bevinde niets 
van zyn gewigt vermindert of vermeerdert; en hy wilooknietbaaren, temeeralioo 
men rondom geen voege befpeurt, daar een hoekje afvallen mogte ; of ’t moet zyn , 
dat des bezitters ongeloof zulks verhindert : Immers allerlei Chamites hebben nu den 
naam gekregen , dat ze baaren konnen , en zoo zouden ze der Ouden Gemonides en 
Beanthides mogen zyn, by Plinius Lib. 37. Cap, 10. vermeldt; diergelyken zie mede 
Cap. 2. die Nautilo craffo. Hierom is ’t, dat zommigeChineezen veel van deze fteenen 
r^efiïMer houdcn, om goed geluk in ’t huis te brengen , en het goed te vermeerderen: Zeker 
doorjot è'-Chineefch heeft alhier ge woont, bezittende een znïken Chamites , die gebaart hadde, 
ge loof ge- ; , 
en dien hy Voor groot geld van de Moorên geloft hadde , die hem wys maakten , dat hy 
fÉ'dall flëêh ^^ailë vf ydaagen met Be^dm hetó^ken möëfte , waarna hyi^ant'en ka- 
lis 
andere 
foort be • 
fchreven. 
Hebben 
mede bitn 
nen 
ca. 
Tets '’zetd- 
Zdams dan 
den 'jSchrf- 
•ver door 
ooggettii- 
gen ver- 
telt ; dat 
een Cha- 
mlies een 
andgr 
Jie'enije 
baarde. 
Reden 
van den 
Schryver 
hier van. 
Die het 
ze'fde we* 
dervdren 
is, 
■HoOh 
voor. 
