134 
D’ A M B O I N S C 'H E 
XXIX. HOOFTDEEL. 
Chama montana pue Noachina j Vader^lfloachs fchulpenJ 
V 
Ar de gxootQ BiagaruoïChama decumanaYindi men woefte ftukken en brok- 
ken, niet alleen in ’t Amboinfche gebergte, maar ook in de omliggende Ei- 
landen , en in de Molukkos , van dewelke veel woordentwift gemaakt word, 
hoe zy daar komen ; weshalven ik goed vind dezelve wat uitvoerlyk te be- 
Tde Steen- 
Schulpen , 
die in ’t ge- 
hergt ge- 
vonden 
worden , 
s7hryver Iclity vco i I. Haare gedaanten : 1 1. De plaats , daar men ze vind ; I II. De valfche redenen, 
tnet veeie ^.e daaf kofflen ♦ IV. De waare of waarfchynlykfte. 
redenen be^ ^ J 
kragtigh I. Aangaande haar gedaante, zoo kan men daar aan bemerken, dat zy eertyds 
den, van 'nicts verfchilden van die men noch dagelykfch uit den zee haalt , doch nu zyn ze door 
^dZntT ^^ïigheid van tyd zoodaanig begroeit, dat men ze voor heele klippen aanziet : maar, 
zoo men daar wat nauw op let , kan men ligt bekennen aan het beloop van de ruggen 
UjtZ dat dat het fchulpen zyn: Weinige daar van zyn noch ten naaften by geheel, 
bet Schut- behalven dat de kanten meeft afgebroken zyn, aan zommige ook heele ftukken uit: 
%wTefl. Andere zyn in de midden doorgebroken, zoo dat men de ftukken niet ’t zaamen kan 
14’orden viiidcn ; zommige leggen op d’ aarde bloot , of flegtc met een weinig aarde of ruigte 
jiuklen^g^ bedekt , want diep daar onder vind men ie niet ; zommige zyn aan de klippen vaft 
vonden-, gegrocït ; zommige fteeken ook een ftuk weegs geheel daar in : Zy leggen op verfchei- 
0^ d lerfet ■ ^ < r* 
wyze ver. den manieren fchuins , recht plat, overeind en door malkander , als of ze gefaait waa- 
ffradt. ze van buiten ruig, mofchachtig, en aan dezyde, dieblootlegt, met 
een fcherpe keiachtige Siibjlmtie begroeit , ja geheele ftukken vanfcherpekeifteenen, 
die men Speldewerk noemt , zitten daar zoo vaft aan, dat men ze qualykafflaankan; 
van binnen zyn ze fchoonwit, malEef en dicht, als eenig witmarmer zyn mag ; doch 
daar aan kan men duidelyk de verfcheidene laagen bekennen, gelyk andere zeefchul- 
pen hebben , en al vind men ftukken , die half doorfchynend zyn , zullen evenwel 
zoo veel niet vuuren by nacht, als gemeene keifteenen doen, hoewel ze tegens mal- 
kaïjder geflagen noch eenige vonken geeven , en merkelyk een keiachtigen reuk heb- 
ben , tot een bewys , dat ze de fteenachtige natuur , al vry veel aangenomen hebbend 
als men daar op 'flaat, zoo klinken ze als porfellein. Men vind ’er daar 4 of 6 man 
aan een halve genoeg te draagen hebben; andere zyn kleinder , en niet boven een voet 
lang, en daar na yeele ftukken in de grootte van een kop. 
n. Men vind ze meeft op alle Eilanden van ’t Amboinfche Gebied, als mede, 
'Z'00 ik verfia, in èct Molukkos, en miffchien op andere plaatzen meer; De meefte en 
f laats grootfte heb ik gevonden op het Hietoëfche gebergte, dicht achter , daar 
■meefte ge- oertyds de Negorïi Tomoe gelegen heeft, waar van men noch veele oude muuren van 
ZZden fteenen vind. De plaats aldaar is ganich klippig, en zoo fcherp, dat men 
qualyk een voet zetten kan; welk flach van klippen men Speldewerk noemt: Ik heb 
Doch noo^t het geluk gehad , dat ik de twee deelen van deze fchulpen op malkander ge- 
iZfkalder M leggen vcrftrooit j zommige ook, alsgezegtis, aan deklip- 
Tnaar meeft pen vaft; zommige ook recht in den weg, daar men afdaalt, dewelke de voorby- 
ZZaTde gaande voor klippen aanzien , en zoo voorts door dat zelve geheele gebergte. Ik heb 
ze ook gevonden op den ftrand van de zelfde kuft , in de klippen zoodaanig vaft , dat 
het onmogelyk was de fchulpen daaruit te kry gen zonder de klippen te vermorzelen, 
tot een bewys, dat dezelve klippen eertyds moeten week geweeft zyn , en de fchul- 
j\jeer zelfs waareii door ’t zeewater blank gefchuurt. Op Leyt'mor by ’t Riviertje JV ^jnitoe 
heuvel omtrent een musquetfchoot van den ftrand af, den welken het gemee- 
zeive ge^ yolk al lang na myn naam senoemt heeft, om dat men aldaar, als mede in’tom- 
vonden , , ^ . r i t 
worden, leggende gebergte , veel zulke fchulpen vind, zoodanig begroeit , fteekeiig en zwart, 
dat 
2.yn in. 
wendig 
noch 
fchoonwit. 
Zy VKU’ 
ren niet 
als de kgi- 
Jleenen, 
UPrden 
gror,! en 
klein ge- 
vonden, 
'Tweede 
kappen 
vaft ge 
groeit. 
