E?i met 
Emra Cap. 
VUI: 27. 
Als mede 
't Chaf- 
m?.l hy 
Ezech . 
Cap I:iy. 
Öok in d' 
Openbaa- 
vhige Joh. 
I: i^.en 
II: 18. 
jMet deze 
Suaffa over 
eengebragt. 
'Javaan- 
fche Suaffaj 
hoe ge- 
maakt 
wordt- 
Entsby 
hun van 
groote 
waardy. 
204 D’AMBOINSCHE 
wy noch het Maleitfcbe woord Bateca hebben , ’t welk nu een Water-meioen beduid-. 
Hier van fchynen ook geweefl te zyn de twee kollelyke vaten , Üzrse Cap, 8. dewelke 
de Koningen van Perfien in den Tempel van Jerulalem vereert hadden: Detextvan 
Ezra aan het VUL Hooft-deel, vL 2,7. luid aldus : Ende 2 vaten ’van blinkend goed 
koper 5 begeerljk als gom. In ’t Hebreeufch ftaat ianso nsj^ni 5 ’t welk beter word 
overgezet, blinkend koper 5 gelyk de Grieken het ook overzetten , XctX-AS B’r/A^ovros ^ 
dit woord afkomllig van o-r/A/sa., geeft te kennen eene eigenfchap het op- 
regte Eie^irum toekomende, en niet geel, gelyk zommige Overzetters hebben. 
Ciiafmal by Ezech. in ’t eerlie Hooftdeel, vf.zy. is ook anders niet gew eelt 
dan een zulk Suaffa , ’t welk de Grieken overzetten Ek^rum , gelyk zulks met 
bondige reden bew^ft de geleerde Sam. Bochardus in zyn by voegzel op ’t 
alwaar hy het woord SDiJ'n Chafmal afbrengt van twee Chaldeeufche woorden 
Nechafch en ‘p'jjrs Melal, rouw gout, zoo als het uit de mynen komt, waar mede t’ee- 
nemaal overeenkomen de woorden Aurichalcum en Chakochrufon : zoo is hy ook van 
gedachten en wel met goede redenen aangaande het woord ;i«AK,A//3«»ov , Chalcoiibanon * 
(waar van men leeft in d’Openbaaringe Joh. I: ly. en II: 18.) dat het eigenfte zy met 
Chafmal of EkClrum metallicum^ dat is , fchoon gepolyft Suaffa , ’t welk wy boven de 
koleur van een gloijende kool of van gefmolten koper , zoo als ’t in de gloed ftaat , 
gegeven hebben: Wy befluiten derhalven, dat het opregte EleCirurn tnetallicuïn qqsi 
menging is van zuiver gout en koper, ’t welk na het getuigenis \mPiinius en der Ou- 
den d’eigenfchap heeft met zyn regenbogige verwen het ingegoten vergift te verraa- 
den, ’t welk de menging van gout en zilver alleen geenzins doet. 
De Javanen maken hun aldus : Zy neemen fyn gout een reaal zwaar, een 
Ryxd. zilver, 3 fesjes Brongo fari of fyn geel koper , rood koper van ieder een quart- 
loot ruim een dubbeltje , fmelten dit al t’zamen, doch het loot doen zy niet eer daar 
by, voor dat alles in de vloed ftaat, dan gieten zy het tot ftaafjes en flaanze fagtjes 
met een hamer, doch zo draa zy zien, dat het fcheurt, zoo leggen zy ’t wederin’t 
vuur, en laaten het dan van zelfs kout worden, ’t welkzy dikwils doen moeten, tot 
dat het zoo dun en breed worde, als zy ’t begeeren; zy konnen ’t zoo dunkrygen 
als blik, waar mede men de kris-fcheeden beflaat , en het laat zich ook foldeeren: 
Dit Suaffa is by de Javanen in grooter waarde dan enkel gout, en hunne Keizer de 
Suffuhunam draagt het meer dan ’t gout : Zy maaken ook kalkdoofen daar van , de- 
welke den kalk zyne fcherpheit benemen, ’t welk ook doendei'«^ï^d-ringen,alsmen 
ze in den mond houd. 
V, HOOFTDEEL, 
Spiritus 
falis^öe die 
op gout 
werkt. 
Op zilver. 
Op Suaffa. 
Op liegt 
Suaffa. 
Iffoe unigt mctaalcn door den Spiritus falis beproeft Vdorden^ 
S 
Piritus falis communis doet de volgende , werking op de metaalen : Op fyn 
gout doet hy niets anders, als dat by ’t fchoon maakt : 
Op flegt gout doet hy infgelyks. 
Op zilver, wort het fwart, een weinig naar den blauwen trekkende als inkt. 
Opregt Suaffa blyft helder, en verandert ganfeh niet, ’t welk dan eene vafte proe- 
ve van ’t zilver is. 
Quaat of fwartachtig Suaffa eerft fchoon gepolyft word door Spiritus falis üraks 
zwart. 
Op ’t Ceraunia metallica of ’t Donderfchopje, wort blauwachtig zwarT , en droogt 
nL&cf op als zout , in de kuiltjes van ’t zelve Schopje word het regt blauw. 
Een 
I 
