2 o 6 D’AMBOINSCHE 
Dk de hy.^ei'zoQn gcagt word: Onder andere bedriegerijen verfchenkt deze bafiaart-heilig èian 
javimen Vreemdelingen, en aan alle die hem bezoeken, zekere yfere ringen en armbanden , 
mijieid, van de ring maHief end’ armbanden hol zyn , gevult met eenige heilige aarde 
uit die plaats gegraven , daar hy woont ; zommige ringen zyn dun en van binnen ganfch 
hol, zoo datze op ’t water konnen dryven, ’t welk het onwetende volkje voor een 
wonderwerk houd: Zy zullen nooit roeden, en zy zyn goed voor beten en fteeken 
van fenynige gediertens, desgelyks voor ’t branden van kalk in den mond, gelyk bo- 
ven gezegt is. 
mde rede- ouderzook bevind men, dat dit alles bygeloovigheden enMoorfche be- 
nen zyn , want die Paap maakt ze uit verrOedefpykers; dewelke hy uit zyn 
Tempel trek, noemende dat yzer quans-wysB^^M»^, want het word hem gebragt 
van de kud van Commndel, en de.kragten zullen ze eerftkrygen door zyne belefin- 
ge ; het is waar zoo lang men ze aan de handen draagt , bly ven ze blank , maar legt men 
ze heen ,zoo roeden ze als ander yfer ; dit bedroog van bygeloof is de gemeene man on- 
bekent, daarom laaten ze onze Chineezen hunne vrouwe draagen, jaa zelfs de Üegte 
Chridenen dezelve noch al in waardy houden , geloovende dat de kragten der Natuur in 
dat yfer zyn. Zy willen ze echter niet ligt de vrouwen laaten draagen ,maar eigentlyk 
mannen , " en dat aan een voorden vinger of aan den duim , waar mede zy de kris en an- 
h?eftgee?z dere wapenen vatten , om gelukkig in den oorlog te zyn.Ik vertrouwe dat ze dezelve te- 
ÏJTf gen hnn Landlieden gebruiken, want dat ze tegen de Hollanders niet vermogen , heeft 
Hodan. (Je voorfchreven Moorfche Paus tot zyn ongeluk ervaaren , als hy in ’t jaar i ö8o. den x y 
April metzynmaagfchapyo weerbaremannenderkin perzoon op ons volk aanquam, 
dewelke door lad van den Sujjuhunam Amancurat dien heiligen berg zoude bedormen, 
’om dat de Tmimbahan het heimelyk hielde met zynen rebel Troenajaja, en hem geen 
JAomagie wilde doen: De Paap quam wel doutelyk met zyn gefellen op ons volk aan, 
en doode een Duitfchcn Capiteinmet ly Zoldaten, dewelke door den drank verhittet 
wat onvoorzichtig op hem aanquaamen , doch terdond wierd hy van onze mufquetten 
in zyn knie getroffen^ dat men hem weder na zynen berg droeg, en de volgende nacht 
wierd hy door een Madurees op zyn kooi geponjaardeert . ep des volgende daags zyne 
-En met twee ouddc zooneii door A?nancourat zelf op die plaats , daar ze onze Duitfche hadden 
"uitgeToeL nedergeveltj wordende aldus dat geheele heilige geflagt uitgeroeit tot verwondering 
van geheel daar menigmaal te voren des Amamurats vader dezen berg van 
Ghiry te vergeefs beilormt had. 
Eenander voomoemdc Paap plagt ook aan de vreemdelingen mede te deelen zekere witte 
hedrog van ^^ 13 iïde uit die heilige plaats gegraven, gelykende naar vuil Kryhal of Alabatt, dewelke 
ky de voornoemde kragten mede toefchryft , en daarenboven dat ze met water gewree- 
ven en ingenomen by de zuigende vrouwen de melk zoude vermeerderen : V an een 
ander zeldzaam yfer zie hier onder in ’t XXXII. Hooftdeel van de Dcntritiijnctcilliccim 
De japanders bereiden ’t yfer aldus om houwers daar van te maken , tot platte llaa- 
yfefhZ’t ven gefmeedt begraven zy in ’t in een moeraffige plaats eenige jaaren , tot dat het ter de- 
mfiaa’ige-^^ verrocit is, daarna herfmeden ze die, en doen ze weder in de moeras tot 8 of lo 
^orS 3 dat al het flegte yfer door den roeit verteert zy ; ’t overige is dan zuiver 
Haal, waar uit zy hunne houwers maaken: zoo weeten ook onze Amboinfche fmids 
uit d’oude en ganfch verroelle hoepen de befte Farrangs te maken ; tot de fnede nee- 
men ze Itukken van gebrokehe Sinefche pannen, die men T^citsjos noemt, in plaats 
van Itaal : de Singalezen neemen ook de meelt verroelte hoepen van ons volk , waar 
uit ze die koltelyken loopen fmeeden, dezelve dikwils over en weder overwellende 
tot een ronde tlLf, die zy dan booren : Het fak-piftoolvan de Heei Rijck/ofwm Goem, 
was zoodaanig een loop , 17 duimen lang, 
VIL HOOFT- 
