210 D’AMËOINSCHE 
i ; , en<ie dikte ook van ^ en een half, voet ; in hard’igheit en verwe was hy een kefeldeèri 
gelyk , hy wierd in veeie ftokken gellagen , waar van ieder wat méde nam om voor wat 
wonders te vertoonen j Hy qnam metzulken kragt omlaag, dat hy we! een él diép 
in de aarde wierd geflagen, zoo haall de gedagte (teen neerlag , hiel dé donde^ óp. 
Redenen Uit vcele heb ik maar deze Èxempelen willen aanhaaien , dienende myhés óordéfe’s 
Scèryver gcEoegzaam bewys , dat de donderreen geenzins voortgebragtvvord in d’aar- 
'^omkal^ de, daarmenhem vind , alsofhetblixemvuur denzelven indat ommefien voÖrcbrag- 
men van te, ’t wclk , Wanneer het in d’ aarde llaat, quanfuis der zei ver zand doet gelyk glas 
dey/ie 7 ~~ fmcltcn , daar het in ’t tegendeel waarfchynly'ker is, dar hy in de wolken voort ge- 
bragt word uit aardachtige en metaalachtige (lof , de welke met de dampen uit de aar- 
de opgetrokken , en daar na door de geweldige kracht des blixemvuurs geconcéhteert 
en tot een ileen gefor meert wordt : W aarom hy nu alty d de gedaante van een flaahd In- 
ftrument hebbe , moet men de verborgene eigenfchap van een Martialifchen gééft tóé- 
fchry ven : Want in fecretiori ^hilcfophia & Magia natüralï leert men , dat alié Natiiuf- 
lyke lichaamengeteelt worden, na dat de byfondere denkbeelden de Aftralifché in- 
vloeijingen by haar hebben , zynde de grond van de natuurlyké fignaturéri warit dat hy 
niet inde aarde uit zand voortgebragt wordt bewyfen genoegzaam zoodaanigèftéenen, 
die ineen oribequaame ftofFef gelyk zoo wel groeijend als droog hout, ’t vléefchvatidé 
walvifch, &c.) gevonden worden. 
Van ’t gebruik des Donderfteens zal ik alleen verhaalenj ’t welk. ik van d’Ihlan- 
■gebrmkt ders geleert hebbe , onbetwift latende wat daar van voor fuperftitieus te hóuden zy; 
Voor eerfts kan men alle donderfteenen gebruiken voor Toetsfteenen , want iy hou- 
^roetTl den ’t metaal vafter dan de gemeene. De Moor en zetten hunne kriften daar ihede aan® 
Siy/fteé- tot dat ze de regte fcherpte bekomen , zy geloven ,dat ze daar mede alle hard gemaaktê 
velkonnen doorftooten: Het grootfte gebruik > waarom zy by alle tadiahèn zod 
hooggeacht worden , is tot het datis, zichvafcenonquetsbaarmaaken , ftöüt 
^neJvan% éhmoedigin den oorlog tezyn; ’twelk nodig is voor die eenige fterkte willen bé- 
zelve. ftormen , naar w^elke konftjes de Inlanders inzonderheit tragten* Zekere Sengadje mlA 
Een PVaytina o^Xula MangoliïegttïQn 6 .Q, heeft opeen plaats, kortte vooren doot den 
donder gellagen , een wonderlyken donderfteen gevonden , dergeïyken ikiióoit gefiên 
bende de of sehoort hcbbc ; hy was als een dikke armring, daar men 3 vingers doörfteekêh kon- 
Dan een de, dc fiog zfelf was Omtrent een vinger dik , rond , glad en pik-zwart, ais or net 
zwart glas was geweeft ; hy wilde dien noch voor geld noch voor goede woorden over- 
geeven, maar droeg dien alty d in zyn gordel op den navel , als hy iri dén oorlóg 
^Overden- ^ ^ (jgj; ]^y nooic eene wonde ontfangen had : Indién d invloed dér 
^tlscTry‘ ftarren hiér toe niets vermag, en alles voor waangeloof gehouden word * ’t welkik 
TrènTgit egter niet en zegge, zoo dienen deze konftjes ten minften om d inbeeMitig van dén 
waange. te verfterkeu , dat hy te ftouter word 4 en met meerder moed aanvalt ;ahdérs 
moet het een Chriften niet onbekent zyn , dat hy zyne överwinninge niet vaheéni^ 
fchepfel , veel min van een levelofe fteen , maar dóór een vaft vertrodtVên dp God 
verkrygen moet j egter moet ik noch dit zeggen , dat dit gebruik al zeer oud is , Want 
Plinius ^Unius m. 37, C«/. 9. befchryft uit Sotacus twee foorten van den dónderftéén , 
S? zwarte en'roode, dewelke een byl gelyken ; de zwarte zouden in gebruik zyn óm dé 
fteedeU te veroveren , en vlooten te verdaan , de welke mén noemt; maardè 
langwerpige ^tg^Cermnias ftrax voegt hy daar by : Meh heeft noch een andere Cé- 
raunia, zeer raar en zeiden te vinden, by de Parthifche iV/# hoog geacKt , en word 
- ci: ^nergens géVohdén dah op plaatfen door den donder geraakt ; buiten twyfFel is de 
' Parthifche geen ander , dan die befchryft. ^ , , 
Mede tot In water gelegt en gedronken , ook van buiten daar mede gewaflchen, blu t ran- 
f Ltl: ^énde kóórtfen , meéft der geéne , die by donder en kout regenweer naakt geloö- 
kidk, Ppen, én hup een koortfe over t’lyfgehaalt hebben* 
in ’t V aderland leggen zommige Vee-Herders en Boeren dep donder teen in t wa 
