Door den 
'er. 
RARITEIT-KAM ER. Ilt Bock. 211 ' 
ter, en laaten de heeften daar van drinken, als ze eenige ziekte onderhevig 'z-yn: 
Zoo heb ik ook in Europa gezien, dat Vrouwen, ontflekene en fweerende borden 
hebbende, dezelve met dezen fteen dikwyls beftreeken, om den brand te blullen. 
13. Ik hebbe gezien een ftuk van een Donderfteen , zwart en glad , bykans als No. 13^ 
een Toetüeen, omtrent Baguala door den Donder geflaagen tegen een harde klip op 
’t land flaande , daar hy een fcheur in gemaakt hadde , by dewelke men dit ftuk vond 5 
of de andere helft in de klip gevaren zy, is onzeker. 
14. Een Patty van Tamilau bewaarde een. Donderfteen , vierkant en glad , aan 
eene groptfte einde als een zwarte Toetfteen, aan ’t ander als rood koper, doch hy 
wilde hem aan njemant van ons volk toonen. 
15. Zeker Inlander, van Nau op de kuil van lAitoe heeft in een klip by ’t Zuiker- 
broodje op Lariques Itrand een diergelyken gemengden Donderfteen gevonden, daar 
in de Donder voor zyne oogen geflagen hadde; gelyk ook de Patty YmTamilau op 
zulken manier een gevonden heeft , deze was rond in de grootte van een Bas-kogel , 
d’eene helft als een zwarte Toetfteen, d’ ander helft als rood koper ; deze in gevonden 
gelegt, en verhitte oogen daar mede gewafTchen, heeft dezelve genefen: Doch als 2 ^ 2 ' 
ikin’tjaar id/o.den zelvenleenen wilde, hebben ze hem verborgen gehouden, voor- ^ 
geevende dat hy verloren was ; in ’t gemeen gebruiken ze alle Donderfteenen in Wa- ' 
ter te legden, en ’t zelve te drinken, ook van buiten daar mede tewafTchen om 
len inwendigen brand des lyfs te bluffen; welke genezinge veel aangenaamer is dan^^^^^»- 
met de volgende kopere Schopjes: Dit moetniemant vreemd dunken, dat een fteen 
in’tallerheetfte Element voortgebragt een anderen brand kan bluffen, want het min- 
dere altyd voor ’t meerdere moet wyken, gelyk W7 zien, dathetfonlicht eenkaerffes^rjw 
kan uitdoen, en de kalk op verbrande deelen gefmeert trek den brand uit : In ons 
Kruid-boek vind men ook Exempelen , dat de kleine bernnetels den brand van een 
ander blad uittrekken. 
In ’t jaar 1690 heeft de donder in een fchip omtrent het Eiland 
St. Paulo in de groote Zuid-zee zeilende , de groote fleng in ftukken geflagen , die van een 
boven neêr viel endewylmenop den derden dag noch eenige fwavelftank in ’t fchip 
vernam, wierde overal gezogt, tot dat men agter een kift den Donderfteen vond 
die noch al ftonk, doch de reuk verdween allenxkens: Hy was omtrent 4 duimen 
lang, agter rond en ftomp, van voren fpits , uit den grauwen blauwachtig. Defchip- 
per heeft hem mede naar Holland genomen. 
Tie Sebryver geeft om hier een verhaal Dan de Donderfteenen, oDcr welkers Deortkoo^ 
men Dan Deele word getwyfelt ; doch deze ter nedergeflelde onderDindingen Zullen Deele 
fwarigheden wegneemen,, te meer,, als men de redenen , hier gegeDen, nagaat^ deweU 
ke altoos naar myn gevoelen , hebben beflaan , en ?net dees Schryvers ?neepng ook over^ 
eenfte?n?nen,daar op uitkomende , dat alle de in de lucht opgetrokkene aardfehe en me- 
tallifche tyne deelen, die door de verdunning der lucht met de waterdeelen vermengt 
en dus opgevoert zynde, door de groote kragt van het onwederftaanbaare blixem- 
vuur ontmoet , dezelve in haar fnellen doortocht aandoen, fmelten, en tot een klomp 
doen flremmen na de grootte der ftoffen, die door het zelve vuur bevat zyn, en door 
welkers kragt zy tot in de hardfle ftoffen door geflaagen worden , ontfangende zulke 
gedaanten en wezen, als de ftremming der deeltjes en de vermenging der ftoffen toe- 
laaten: Dus verre ben tktnet denSchryyer van een gedagte ; doch de andere wyze komt 
my mede waarfchynlyk voor, om dat ik ' er veelt gezienheb ,^die door fmelting ongelykzy- 
diger en ruuwer , ook van aardachtiger Jioffe my voorkwaamen , dewelke ik my urr- 
heeld' op deze wyze te gefchieden : Namentlyk , dat het blixem-vuur , in een lucht zui- 
verder van aardfehe ftoffen , de deeltjes in hout , fteen , of metallifche lichaamen , 
in de aarde ontmoetende, doet fmelten, en om haar beflootenheit zoo tot ruuwer 
en ongeregelder klompen doet flremmen. Welk gevoelen mede plaats kan hebben , 
fchoon de Schryver het zelve verwerpt; waarom wy gelooven, dat de geregelde figuur en 
in de open' lucht ^ en de ongeregelde klompen in de aarde gevormt zyn'. De Hr. Rum- 
phius geeft ons eenige afbeeldingen der geene , die hy heeft befchreven , doch niet alk ; • 
wy zullen , om dat gebrek te vullen , gelyk wy in de voorgaande Hooftdeelen hebben 
gedaan^ eenige van die wy bezitten vertoonen, De eerfie foort van den Schryver is aft 
Dd 2 
