216 D' A M B o I N S C H E 
andere ^.czè Donderfchopjes zynekiefen zyn, die met den fteel of 't holle deel in ’t 
kakebeen fteeken , en die den donder iiitfpnuwt , als hy zeer vergramt is : iVlet beter 
rershs!- reden kan men giffen, dat by't blixemvuiir een derke wind zy, die van agreren de. 
ze fchopjes voortdryft, en daar door deze holligheid maakt; ondertuffchen dat het 
omÖaande blixemvuur die üoffe van buiten t’zamen houdt , en de fnee formeert, 
gelyk men aan zommige gefchotene kogels ziet, dievanagteren een kuiltje hebben, 
DeSchop-^'^ ze in een zuivere aarde vaareo. Van ’t gebruik is fchier ’t zelve te zeggen, ’t geen 
jVj wy boven van de Oorderfteenen gezegt hebben, teweeten, dat zyze aan’tlyfdraa- 
fteenen gcD, of ringen daarvan maakeode dezelve aan den voorden vinger fteeken, als zy 
^gebrlgt oorlog gaan, inzonderheit als zy iets beftormen willen : Zy zyn zoo zeer verfot 
op deze dingen, dat men ze niet dan mèt vleijen en groot geit, ot anders door o- 
Totplfr penbaaren oorlog van hun bekomen kan; inzonderheit is van dat goetje veel in onze 
banden gevallen by deheerlyke overwinninge, die wy in’tjaar 1667 op over 
’t groote Makkaffaarfche leger behaalt hebben: Want geen Natie zoo veel met oor- 
logs kunftjes omgaat > als die van Makkajfar en andere Inwoonders van Celebes ; 
daarom het ook den gemeenen man ongeoorloft is deze dingen hy hun te hebben 
of te verbergen , maar zy moeten ze aan hunne Overften of Radjas geeven ; jaa zoo 
zy in een misdaad des doods vervallen waaren, zy zouden dikwyls hun leven behou- 
den met het vereeren vaneen Donderfteen: naar hun geloof maken ze den dragenden 
niet alleen ftoutmoedig en Cabbal of onquetsbaar , maar ook de ftukjes van een zulk 
Schopje in een krishegt verborgen , en den kris met een Donderfteen aangezet , doen 
hetzelve door alle betoverde vaftigheid doordringen: Desgelyks onder ’t gieten van 
kogels eenige ftukjes van donder-koper onder ’t lood gemengt doen dezelve door alle 
Ook w wapenen en vaftigheid doordringen. Inde Medicynen gebruikenze deze Schopjes op 
gebruik tn ^ezelve manier , gelyk die Donderfteenen , leggende dezelve in’t water , eerft een wei- 
de MfdC'- ^ 
eynef}. nigin ’t zelve wry vcndc , waar van ze dan iemand te drinken geeven, en van buiten daar 
mede waffchen , die met een heete koortfe bevangen is om allen inwendigen brand te 
blufl'eri , doch dit water zoude my niet luften wegens den lelyken koperachtigen fmaak, 
■ die het daar van krygt, en ik zoude in dat geval liever de Steenen gebruiken. 
'Verhaal Geövgius 'Agvicoia Lïb de ortu fubterrau'^ refert hac ex Avicenna'. Avkennave-' 
rb inquit't ' kRerJïadecidunt iCum corujcat i corpora ^neatè Jimïlia fagittis hamatis % 
cola. qu^e 'in fornacibns non ltquejcunt \ fed eorum humor tn fumumrefolvitur , terra antem re- 
[iduajit cinis. T>ecidit quoque prope Lurgeam ferri majfa quinquaginta Itbrarum , qu^ 
pr£ duritiefrangi non quivit ; cujus pars ad Regem Tor alt ejl mijfa , is vero ut enfes cude-^ 
Tentur jujjit ; fed Ula nee frangi nee cudi potuit. Adhac Lydiatus de fontibus Cap. 6. 
refert i in tiifpaniamajfamlapïdeam venismetaillieis infertamt ènubibusdelapfamfw- 
ife. 
Welke woorden in Duifch overgefet aldus lulden : Georg. Agric. de ort. fubterr. ver- 
haalt het volgende uit Avicenna: In Perfien, als hetblixemt, vallen kopere lichaa- 
menaf, gelyk gehaakte pylen, dewelke in geen fmeltoven willen fmelten , maarhaa. 
re vogtigheid verdwyntin rook , en d’overfchietende aarde word tot afch. Zoo is mede 
by Lurgeatm groot ftuk yzer afgevallen 50 pond zwaar , ’t welk wegens de hardig* 
heid niet heeft konnen gebroken worden; hier van een ftuk aan den Koning van To- 
rail gezonden , zoo heeft hy belaft , dat men daar van houwers zoude maaken, doch 
OoklLy- menkonde het wegens des zelfs hardigheid noch breeken noch fmeeden. Verder ver- 
FoSto Lydiatus de Fontibus in’t VlHooftdeel, dat mHifpaniattn fteene klomp ne* 
dergevallen zy uit de wolken, dewelke met metalkchtige aderen gevulp was. 
Sterkwater op een Ceraunia Metallïca geftreeken , en een eetmaal daar op geftaan 
hebbende vertoont zich aldus: Na d uurenwordhet een weinig gnoenover ’tmeefte 
lichaam ; inhet tweede eetmaal trok het naar ’t fpaansgroen , doch daar onder liepen 
tweederlei plekken; zwarte en bruine : Dezwartevermoedt men van een aardachti- 
ge fubftantie , en de bruine van een yzerachtige te koenen: In ’c midden waaren nog ee- 
- nige 
Die het 
ui- Avi- . 
cenaa 
heeft. 
