RARITËI T-KAMER* lli Boek* 219 
eeuwige vuuren veroorzaakt worden door fvvavel met aluin vermengt, dienende ds 
fwavel om te branden , en de aluin om tegen te houden* 
XIL HOOFTDEEL. 
Tana Bima, Badaki Java. 
D it is mede een aluinachtig aarde, wat drooger enharder dan het voorgaan- 
de doch mede brokkelig, gelykenderuu wen fwavel, te wee“ ^athetis\ 
ten, bleekgeel met vuilwit gemengt, hoewelzeingeenfwavel-bergen ge- 
vonden word , ook op vuur gelegt geenzins brand , maar zid of kookt | 
van fmaak zuur en t’ zaamentrekkende gelyk gemeen aluin. Men noemd ze in ’t Ma- 
leitfch , Tana Bima en BadakJ Java\ op Bima, Batun^ontfjo: Men vind ze op 
Eiland Sombava op den Berg Sarri gelegen tudchen Sape en Bima , alwaar men ook en hoe 
de befte vuurfteenen vind : Men bewaard ze in aarde'potten, en hangfe een tydlang vjordt, 
in den rook ; want zy is moeilyk om te bewaaren , by regen weêr of aan een vogtige plaats 
ftraks fmeltende tot een dikken Siroop , doch men kan ze t’ eikens wederom droogen. 
Zy word meeft gebruikt om de tanden daar mede zwart te verwen , by de Malei- is mn 
jers en Javanen voor een welftand gehouden ; men neem teen klontje zoo groot als een 
erwete , knauwt ’t zelve met Tirifmang , zoo worden lippen en tanden daar van zwart, goederen 
doch aan de lippen gaat het ligt weder af, en het maakt de tanden met een vaft : De IZZen! 
inlanders neemen het zoo nauw niet , of ze in’t knauwden t’fap daar van infwelgen ? 
Siripnang in den mond gedaan verftze geenzins zwart: Men doetzeookby 
Zappn-hout of Lolang, als men met Indigo zwart wil verwen, want het geeft een 
hoogzwarte koleur , en maakt dezelve beftendig , zoo dat deze aarde nooit zwart verft» 
als ’er geen rood by gemengt wmrd : Om deze oorzaak maaken zeeenkoopmanfchap 
uit deze aarde , wordende in de Steden van Java en Bima op de markt verkogt. 
XIIL HOOFTDEEL. 
Eenige foorten van Marga en Argilla : Batu Poean, 
D e Amboinfche Eilanden zyn ryk van alderlei foorten Marga en Argilla, doch Waar de 
zoo veel rot noch toe bekent is, geen zonderlyk medicynaai gebruik heb- 
bende , waar van de voornaamfte zyn de volgende J ^ 
De eerfte , een foort van Terra Sigillata , word maar in brokskens g&vovf 
den, in de grootte van een walnoot, drooger en ligler dan d.QïegiQTerra Sigillata 
doch aan fmaak dezelve gelyk , aan de lippen kleevende , doch loden mond fmelten-A^''^ ^®»^^ 
de als andere fyne aarde , van koleur lichtgrauw, zommige meer naar den geelen de 
zommige naar den witten koleur trekkende ; in hardigheid onder malkander ook ver- Tarra Si- 
fchillende , want zommige zyn zoo week als Bolus, zommige zoo hard als halfgebak- 
* ken leem , draagende een middel natuur tuftchen fteen en Marga. 
Men noemt ze in k Maleitfch , Najgal en Batu Toeang ofBomg ; en , om dat men ze Haar he. 
met aan de bruilofts feftoenen bindt, genaamr ^ dewelke men by de 
Maleijers en Sineezen op bruilofts tafelen tot een pronk zet: Amboinfch , Hatu mi- taaien, 
na: In de Üliaflers , Hatu menal, dat is. Vette Steen, om dat hy in ’t eeten fmee- 
rig valt. Zommige willen het woord BatupoanmQtvm\M-s\&Mc]i, maar van ’t Am- 
boinfch af brengen» dewyl het meeft alle Amboineezennoemenfe^^/pöé’ii^, en Hatu 
E e X fummo . 
