RARi ï'ET-KAMER lli Boek. 221 
doch niet kleevende aan den mond, en zoo brokkelig, dat met hetminite handelen 
de klontjes van malkander vallen , niette minisïederftukjeaanzichzelfs vallenfmee- 
rig: De fmaak trekt merkelyk naar onze , enzyiszoo vet, datzehaar 
niet wel met het uater laat mengen, gQlykQQXiAxungiay oiMsdulla Saxorum. Men l^^aardh 
graaft ze op Nujfalatit in ’t hangen der[bergen , en op de naafte heuvelen agter de dor- \ 
pen Sila en Titaway. De verfch uitgegravene doet men in een Baly met water , roert 
ze met een hokje om , tot dat de geele en roode klei daar afgaat; want men graaft ze 
onder zoodanigen grond 1 of 5 voeten diep, en dewyl de Inlanders ilordig daar mede 
omgaan , ook t’ eikens na ’c uitgraven den kuil met die aarde weder Hoppen, zoo 
komt zeby’t uitgraaven daar onder, daar anders d’ader ofgang zuiver is: Deuitge- 
■'^^affene in potten gedaan, en in den rook gehangen, word van de Vrouwtjes van dat 
Eiland gegeetengelyk andere BatuToan^d.Qn buik min hoppende, en milTchien met de 
regte Terra Sigillata nader overeen komende ; doch de Inlanders hebben de eerile of 
drooge foorte liever , om dat deze Nu halautfche aarde zoo fmeerig is, en aan de tan- 
den kleeft. Inde voorfchreve heuvelen vind men noch een andere foort, witter, heeft 
grootet klontjes , en is min brokkelig, diemen voor een witte .Sö/iijj mag honden. Zy folruZ 
word gerookt en gegeeten als de vorige. 
De Batupan van’t Eiland Oma is vry flegter dan deUliaharfche, want daar loopt 
veel geele klei onder > gemengt met zand en beentjes , en riekt wat fwaveiig. 
is tweederlei van koleur 5 donkerrood en lichtrood, men vind hem in Dg vier- 
’t gebergte van Ulat en Ouw met kleine klon;tje^s boven op den Batu pom, en ook daar 
onder gemengt ; hy v’ord niet gegeeten , irllaar vandePottebakkersgefogt , dewelke 
de zuiverhe klontertjes vergaderen, met water wryven, en op de nieuwe potten van Diemom 
buiten fmeeren , eer zy die in’c vuur zetten om rood te worden. Zy noemen hem al- 7 Iar Zlde 
daar Haca caul^n Tiaul: Dezen Bolus vind men overvloedig op Leytimor aan 
rooden berg , daar dezelve heil en afgevallen is : Des gelyks den rooden en witten .Sö- 
/«ƒ by het Hitueefche dorp H/aa/f/èö/. 
Terra Aurïfabrorum^i inde Uliaj(rers^»»^/';'^/genaamt, is een vette zwaareA/^r^^^, 
van veele klontertjes gemaakt, bleekgeel met een zilvereweêrfchyn, brokkelig, 
de lippen niet kleevende , en niet zonder vermenging van fyn zand : Men graaft ze Aurifa- 
uit een vlakken grond > aan Pya en Kullurj plaatfen aan de Noord-zyde van Vlirjfar 
by den hoek TJmepoeti, De Goudfmeden van Iha gebruiken deze aarde om formen en En waar 
fmeltkroefen daar van te maaken, daaronder mengende geilotenejavaanfche Gorge-^^j-rli 
letten: Zy gebruiken ze ook om de holligheden in’t gemaakte goutwerk daar mede 
op te vullen, als zynde hoefden van de goude Hangen en de krishegten, h welk an- 
dere Goudfmeden met d^iiïs iGummilac ka doen dergeiyke aarde vind men 
ook by den hoek van Nujfaniveïn de Portugeefche Baay, daar de Lands^eg overgaat , 
en by regenweer den weg zoo kleeverig maakt, dat men met moeite de voeten daar 
uit haaien moet. ^ 
Ochra, bruine en geele, Wordgegraavenop’rHitoeefdieland , opeenberg, daar De fefdg 
de oude Negory Teli(fa gehaan heeft, op den plaats ? x en 3 voeten diep 
onder den grond; de bruine gelykt naar donker doch verbleekt leelyk, wor- 
dende blauwpaars van buiten: Zy loopt met het geele door malkander gemengt, zoo ‘ 
dat men zelden groote klonters van een koleur vind; daar omtrent heeft men ook roo- 
de , zwarte en witte aarde meer naar den Bolus dan Oker trekkende ; ook treffen de 
gravers zomtyds een bloedrooden zap aan , zynde buiten twyflel een gefmolten Bolus 
welk deze waangeloovige voor een quaad voorteken aan de gravers houden : De bruine Haar 
en geele word gerookt en gegeeten als andere Batu poan. ïn’t gemelde dorp was eer- 
tyds een gehugt Lijfaloho, wiens beurt ’t was hun Stadshuis te hichten, daar ze in’t 
graaven de twee voornoemde Okeres vonden , en van haar naam bygenaamt Aarde van 
Lijfaloho : In ’t zelve gebergte lagen ook de dorpen Senalo en EU , daar men ook Batu 
pan uitgraaft, te weeten, tot Senalo by den oorfprong des riviers ïVaccahuUi een 
Ee ^ witte. 
