212 
D’ A M B O I N S C H E 
witte* fyne en diclite aarde? maar die van EU is grauwachtig met plekken alsyzer 
roeft enfyn zand oadergement, derhalven ondeugend. By in ’t gebergte van 
F:n tot vind men roode en witte Bolus ^ fyn, en io groote klontjes , waar van de 
•imrweto. roodc tot oly veiwc dieuftig is; gelyk ook de Leytimorfche uit den rooden berg. 
Dexe^ Arg'dla is een witte, vetteen zeer kleiachtige aarde , dewelke gevonden word by 
Imn Ax ooripronkvan de rivier IVay die hy Hoe konalo in zee loopt : De plaats hiet 
SüiaJ Bannat ^ omtrent een uur gaans na ’t Ooft-zuid-ooften van ’t voorfchreve Telijfa , 
een laage vlakke plaats , daar men deze Argilla vind , zynde fchier nooit droog , wes- 
hm halven men ook niet daar door’gaan kan wegens detaaijekley. Zy dient tot ’t eeten niet, 
S'Sr. als ook niet om vaten daar van te maken , dewyl ze te veel vermengt is met kleine 
èefuaam, ! Men nocmt zc naar de plaats , daar ze gevonden word. ip 
Wanneer het langen tyd geregent heeft , zoofposlen in dit kley-plein eenige vuur- 
fteenen bloot , zynde van dat Üach,^de welke rntn Androdamant as zwaar en 
hard van fubilantie , van koleur ais geel koper. De klontjes zyn in de grootte vaneen 
freatu. dobbelileen s kleinder engrooter ; zommige vierkant , zommige irregulier hoekig, 
O e ï * ^ ^ 
2 . alsof’ereen’Pi?7^fi2^(?ö»ofvyf zydig Lichaam in een verborgen lag, en hier en 
Ismaar daar met dc lioekcn uitilak ; aan haar zwaai te en koleur zoude men giiïen, dat ’ereenig 
een feiyn- inllak , maar men kan ze niet fmelten , gelyk hier onder breeder zal gezegt wor- 
meiaaL ' , • i i , 
dsn : ligter wild my een Moor te zeggen, dat hy op TmorsZmd-zYae gezien hadd'e 
het Amoeraffifche goiit met kleine klontjes uit dergelyke witte kley trekken :zoodaa- 
nige witte Argilla vind men ook aan den voet van den rooden berg, na H atïve kïtsjil 
toe, opitrand , doch die is brak en roet veel zand gemengc , grauwaclitig en droogt 
niet wel, buiten twyffel witter endrooger te vinden, als men wat dieper in den berg 
groeve I Het is een rechte TerraCimoüaoï volder aarde , dies de Inlander sdezelve ook 
gebruiken by gebrek van zeep , om hunne klederen daar mede te waffchen. 
De acbfte vau Ntiffafiive word , omtrent den uiterften W eft-hoek van Lytimor , ïHey 
fom, hoeki gemmit s met groote (tukken gegraaven, gely kende wel een doch is. 
veel droogerenharder jrauisverwigmeteen geele weerfchyn , zoo dicht als een lever, 
en knappende als men daar iets afbyt t zy word mede voor een goede Batu /’ö^® gehou- 
den 9 en behoeft over de drie dagen niet gerookt te worden, dat dan noch niet hard 
gerioegis, hoMdxütnvoov gtzn Batupoan ^ maar voor een , dewelke men op 
Waar die Leytimor , Hatupatta» dat is* brokkelige bteen noemt: Uergelykeklontertjes, roo- 
de, geele en grauwe vind men overal in de rivieren van inzonderheit in de 
WaytommoenOlyphant y die men rookt en voor Batu poan eet , hoewel ze vry wat 
hard vallenin ’t byten; uit deze kleiachtige klontjes worden, metter tyd redelykharde 
üeenen, van buiten met knobbelen en kuilen bezet , doch van andere daar aan te on- 
derfcheiden, dat ze in ’t aantaften glad zyn als zeep , zichligt laten flypen , en met een 
mes fnyden, vanbinnen veelderlei plekken , aderen en wolkjes vertoonende; waar 
' van zie hier na in k Hooftdeel van ’c Amboinfche Marmor„ 
^ Op het Ooftelyke deel van Bangay oïGapi genaamt Èulu legt de Negry Labo , en 
g€»de daar bv een rivier 5 in de welke men klonterjesen (beentjes vind, zynde een goede 
VerLaarde, daar men rood, geel en wit mede verwen kan. 
Bangay. is een roodachtige aarde op 7^ > waar van men op Cheribon degorgeletten 
JlC/ Am- , bleekrood als een half gebakken (been ; de (lukken hier van , of byzondere koek" 
jes van die aarde tot dien einde half gebakken , worden op de markten verkogt, en 
VEO dc Vrouwtjcs uït dc hand gegeten , gelylcdei^^r^^/ö^zwop Ambon. 
ies. 
TfeHeer Rumphius beeft in dit Hooft dêel eenige mrdfche fiojfen befchreven, waarin 
Xyn Eed. onder andere ook van fieenen in detglve groeijende gewag waakt ; en alxpo de 
afbeeldtnge ontbreekt i enwj veele Joorten van dezelve bezitten.) goo konnen wy niet 
nalaaten eenige hier toe behoor ende daar hy te voegen. Op de plaat LL by i. is een 
afgetekent) hebbende degedaante van een volmaakte vierkante dobbeljleeny dewelke veel 
V allen in Zwttfer land hy de Rivier-baadeU) en ook ^doch kleinder ^ inde Leibergen ge- 
vonden worden. Uie hyi\o.'i.. verbeeldt )is de Vyjkantige^ mede van hem befchrcveni 
waar 
