RARITET-KAMER ili Boek. 2 ïi 
ven fchoriTe bedekt. In de naaide rivier vau den rooden berg vind men eenflegter foor- 
te Batugoela , meefi van langwerpige ftukjes t’ zaamen gezet , gelyk een groven Jmiam- 
thusj zonder falelen of vlakten: BatuGoela verfchilt van het krydalj behalven aan 
de figuur, ook hierin, dat altyd een doo ven glans heeft , met een kleine 
flagbryzelt, by nacht tegen malkander geflagen ganfchniet vuurt j ook in’tvrywen 
geen keyachtigen reuk van zich geeft , al het welk ’t kryftal doen moet: Men zou- W 
de dit Amboinfche hatuGoela vergeiyken konnen met dat onvolmaakte flach van^^f 
baftaart kryfial, ’t welkmeninZwiüerland Giet fcher notmt, \ welk egter haar oor- 
fpronk zoo ’t fchynt niet uit eenen fteenzap, welkende koude vochtige klippen uit- Cletfcher 
zweeten , maar uit een veroudert ys heeft. 
^’Argyrodamas , door den befchreven ■, die ons geene afbeeldingen van 
de/e Ive geeft i veel ligt om dat hethy Ed. mee ft gedaanteko7:e gaaien yyn , gelyk 
Vjj oo\verfcheide hebben, gynde waarruuwe klonten, enniet waardig af te beelden'. 
‘DezeJfojje word by de bergwerkers alhier Kryftal-talk , of ook wel glets-kryftal ge-^ 
naamt ; waar van verfcheide Joorten zyn , doch onder defelve munten uit , die in En- 
geland, en wel inxonderheit tot Cornuwal , gevonden worden : Zy zyn fchoon Tal- 
ver glanfig , wit en mee ft doorfchynend ; Haar gedaante is die altoos van een Jcheeve 
ruit, plat en naar de kanten met een lyft fcherp toeloopende , als of defelve gefteepen 
waar en', echter zyn zy rpo natuur lyftgegroeit , tenbewysts , dat vee Ityds in d mid- 
den , öokwelop de xydevan defelve wederom een andere van die gedaante ter halver 
wege uitfieekt. Zte op de plaat Lil* eengroote verbeeldt by No i. en een andere by 
b o. X . uit welkers xy'de een halve gegroeit is : Haar ft of en hoedanigheid komt over een 
met de hefchryvingvan denlfix. Kumphius* 
XXL HOOFTDEEL. 
Cryftallus Ambonica. 
M En heeft in de Amboinfche en omleggende Eilanden eenfoort vanfiegt DsCri- 
Kryilalopde zelve manier aan ruuwe klippen groeijende, als de regte : 
Men vind weinige Hukken , die den regten gelyken, en die zyn klein 
niet boven een fchaft dik ; d’ andere zyn meell; vol fcheuren ,fchurft , vuil^‘^*' 
van koleur en oneffen ; zommige zyn aan de eene zyde enkelde donkere keifieenen, 
vuilwit of geelachtig, aan d’andere helft docrfchynende als Kryftal : zy hebben alle 
6 zyden , gelyk het Mathematifche corpus Cbrifma of eenhoekige Cylinder, en eindi-fj Naj” 
genboven in een punt van evenveel zyden als een Diamant, dochaan f|e meefie af- 
gebrooken: Degrootlle, die ik in Amboina gezien hebbe, zyn een vinger dik en 
lang: zy groeijen als een vrugt uit ruuwe en grove bergfteeuen , altyd veele by mal- 
kander, niet regt opwaarts, maar fchuins enverwert door malkander, hebben- 
de gemeenlyk een of twee grootere , en daar rondom al kleinder, en kleinder; 
ook dikwyls op de vlakte van den fteen kryftalachtige 'korft, als hun voet:hun 
natuurlyke plaats zyn de groote grauwe klippen, daar in de kuiltjes ftaan , zoo 
wel buiten als binnen d’aarde , ja felf die onder het water ftaan ; degrootfte vind de 
menop hooge bergen aan zoodanige klippen , die overhangen , endaarontrenteenfwl 
rivier ontfpringt, welkers kuilen men van binnen bezet vind met kleine kryftalletjes, 
een lid van een vinger lang, een fchaft en een halm dik, alle feskantig ende puntig 
doch de zyden zyn alle effen breed , maar onordentlyk , zoo dat ’er zomtyds een 
geheelezydetoegegroeitis; waar door de fteen vyfkantig word: In de rivieren vind En hoe 
men deze kultjes hier en daar verftrooit, zomtyds ook in ’t veld, als men graaft , 
welke daar geenzins gegroeit, maar van de bergen afgefpoelt zyn ; want het fchynt ftz,ehem 
dat deze Heentjes ’t zy door hun rypheid , ’t zy door florm winden » plas-regen , oHn- vondfn^ ^ 
der geval van hun moeder-klipafraaken , en zoo met de rivieren afgefpoelt worden ; 
on- 
1 
