D’ A M B O ï N S C H E 
onder andere voert de Rivier Waytommo veels van deze fteentjesj aan welkers l^eile 
oevers i of % voeten onder den grond men geheele lagen vind van ruuwe, rofle en 
grauwe fleenen , daar de Kryftalletjes met menigte opzitten , inzonderheit in de kuil-- 
tjes, ja ook in de gebrokene fleenen, die vanbinnen hol zyn , zoodat grooteklippen 
Groeijm gröDte, en kleine fleenen kleine Kryflalletjes hebben : Op’t land van oud Hative ’Lyn 
. zornmlge rivieren , daar in men 6 of 8 voeten diep onder water groote klippen ziet , en 
daar op fchoone groote en zuivere kryftallen. Op 'Negory Lima een dorp op de Hitoe- 
fche Ruft legt eenzeeftrand , vol groote grauwe fleenen , zoo wel op ’t drooge als in 
Lerhad zcc Water , welkers kuileji vol kryftalletjeszyn, zuiver maar klein : Onder ’t Guarni- 
di dZè:- van ’t zelve Reduyi lag zeker foldaat, dewelke een'beiteltje,nyptang, en hamer- 
hadde , hem van een Amfterdamfche ziek verkoper mede gegeven, om paarlen en dia- 
manten van de klippen af te nypen , dewelke hy na deszielen-verkopers zeggen in ïn- 
dien overal aan de klippen zoude vinden ; Die plompe Juwelier had verfcheide flukken 
met klip en al atgeflageo ) dewelke hy> byzynwederkeeren naar Hofland, voornam 
dZtzyZde inzynbakhuis teduuwen rot dankbaarheid, dat hy hem zoo bedroo- 
wei zlsr gcti had } doch een vroege dood heeft dit quaad voornemen voorgekome n , en ik zette 
ZrJgen' waarheid van déze eerlyke ziel-verkopers op te houden. 
i' f ander voorbeeld , hoede kryftallen onder water groeijen ; op Bima is 
dcf fmati- bei'g Tölocco zyndc hun vlugtberg, omtrent eendagreize van ’sKonings fort aan 
drsn, ii' 5 -and, boven opviak en breed , volzailand, en vrugtboomen , agter de NegorjoD 
een hooger heuvel is een kuil met verfch water, daar de Koning na toegaat Batay>~ 
La , wanneer een '’Djing of Ouivel hem in ’t water verfchynt met een groote bufFels- 
hoorn aan zyn voorhoofd, die hem deze fleenen aanwyfl niet diep onder water aan 
de klippen vafl. 
k'Barappa Batappa is een Goddeloos óverblyffel van ft Heidendom, ft welk de Mooren te- 
^’ceifeZ g^ohuriwet, en daarom in t heimeiyk ook nadoen ; wanneer zy van een ^jtng,è, 2 iX. 
disf»ji. is, (hen welken zy va 1 den batan of Duivel onderfcheiden) iets begeeren, 
of een konifje willen leeren, ook rykdom te verkrygen , gelukkig en onquetsbagr 
ih den oorlog te zyn, rooven, fteelen, dievery plegen, fpeelen, minnen , &c. zoo 
Z5,V sj/ op 2,y op zulke afgelegene plaatfen en hooge bergen, blyveódaar eeii tydlang, dag 
pTZieZ i^3gt, en doen eenige offer hande aan den ’TJjing met een vafl opzet voor deszelfs 
verichnkken noch zich telaaten Wegiaagen , zoo geeft hun dan ein- 
dóor «w- delyK de DjingQQïï houtje of een iteentje , dat zy hunraoeien draagen om het afge- 
”wln\Zen wcTK tc vcrkrygcn, en dan meenen zy op hun manier noch Godsdienftig te 
verkry-'zy'^^ daaroih deze kryftallen ook by hun Batu genaamt worden. 
Ze Kryf- goutniyncn van Sumatra vind men ook fchoone groote kryftallen , ruim 
ZoZen vinger dik en een iid lang, zuiver eneffen van kanten, meteen volkomene punt 
mtdeiis de ’dt gellepcn waarcn, doch de zyden zyn onordentlyk, zommige leggen los in 
Zm ge- gtond , zommige zitten vafl aan nukken van grauwe en witte fleenen , en het is ge- 
-vunden. looüyk , clat dc loffeookzoo gezeeten hebben, want by my isniet waarfrhynlyk, dat ee- 
Ff! groei- nigkryital ios en zonder voet in de aarde zoude groeijen ; hier in vind men wel 
eenige voeten diep onder den grond, als men putten graaft, maar 
mn, men kan klaarlyk daar aan beipeuren, dat ze afgebroken zyn t Het is aanmerkens 
waardig, dat de geheele vlakte, daar het kalteel FiBoria met de omliggende Negory 
opkaat , een opgehoope grond is , ten deele door menfehen , hoewel voor ft meefte 
deel door overvlojing van de rivieren gemaakt; bewys hier vanis , dat men in ft gra- 
ven van putten, 8, 9 , of I o. voeten diep onder den zandigengrond,veele dingen vind, 
als j'doppen en Canary-noten , die daar niet gegroeit zyn. 
Wasrsne Affiboinfche kryftallen wegens haaf kleinheit en fchurftheit worden niêtgeagt, 
javaanen neemen de mooifte flukken , die zy aardig weeten te ilypen tot ta- 
vettge- felsen punten, en om ze in ringen te zetten , dat ze Diamanten fchynen, waar van 
huiken, 2.6 cgter met een halfoog konnen onderfeheiden worden ? daarom leggen ze liever ee- 
nige 
I 
