234 
D’ A MB O I N SCHE 
XXIL H O O F T D E EL, 
Silieeè 
Cryftalli^ 
zantes 
zyn dmr- 
fch’jnende 
Ktifiten~ 
jes. 
B 
Silices Cryftallizantes. Batu Dammar- 
Ehalven de voorfchrevene Kryflalletjes vind men in d’ Amboinfche Eilanden 
noch een ander flach, die men niet hooger kan achten dan klaareKeifteen«. 
rjes , doch dewyl zommige daar onder zulken klaaren wcêrfchyn hebben , dat 
ze ’t edel gefteente zeer naby komen en als tergen , zoo heb ik ze meteen 
byzonder Hooftdeel verwaardigen willen. Ik noem ze Sïlices cryjlallixantes ; de Maley- 
ers Batu "Dammar j om dat ze groote gelykenill'e hebben met den Amboinfchen klaaren 
Vanver- ‘Dammer batn. Zommige hier van zyn half doorfchynende , aan d’ eene zyde rond- 
achtig, ’t overige onordenilyk hoekig , zomtyds helder en doorfchynend als ys; zom- 
mige met een blauwen weêrfchyn, gelyk het wit van een gekookt ey ; zommige heb- 
ben van binnen een geelen weêrfchyn, gelyk een lichtje van de eene plaats tot d’ an- 
dere verfchietende , als men ze neigt ; zommige verbeelden zoo dui delyk de klaare (luk- 
'ken Gummi tragant, dat men ze daar voor zoude aanzien , indien niet de zwaarte 
iVaardie^^ hardigheid anders getuigde: Deze alle vind men in den Amboinfchen Inham, aan 
wordfr Noord zyde op tteenige ftranden , vmHative : Op Nujfatello , Locki , en aan de 
Zuidzyde van Boero vind men andere kleine weitte Keifteentjes, in de grootte van hazel- 
nooten, zommige rond, zommige plat, van buiten effen en doof , van binnendoor- 
fchynend en van een eenpaarige fubftantie , zommige geelachtig , zommige blau wach- 
tig, zoo dat men ze voor ruwe Diamanten zoude aanzien, en geflepen zouden ze mif- 
‘ Enheb‘ fchien d* Amersfoortfche Diamanten niet veelwyken, inzonderheitdie vaniV^i/i?^^/- 
lengetyke- omcu , doch het is tot noch toe niet bewezen* Dergelyke Steentjes , doch wat groo- 
de Amerf. ter , zyu my gegeeven voor opregt Berg-kryftal , ’t welk van de kuft Coromandelkomtt 
'^Diamau- egter niet kan aannemen, dewyl ik ’t voor een fubttantieele eigen- 
ten, fchap des kryttals houde, dat hy van natuur feskantig moet zyn, 
XXIII. HOOFTDEEL. 
•>i Perfel 
iein door 
JSIieuhof 
i/ifchrs^i 
D 
Vafa Tonellmica^ 
E meening is niet om ’tPorfelleinuitvoerlyktebefchryvcn, dewyl hetzel-^ 
ve by andere Auteuren genoegzaam te vinden is , inzönderheit inde nauw- 
keurige gefchiedeniffen van ’t Sineefche gefandfchap door Johan Nieuhof 
befchreven 5 alleenlyk zal ik hier aantekenen eenige dingen » dat koftely- 
ke Vaatwerk betreffende, dewelke myns weetens by andere Auteuren of niet of don- 
ker aangehaalt worden : V oor eerft zalik myn oordeel zetten , waar van de naam Por- 
zelleinkomt, namentlykvan zeker flach van zeehoorntjes , dewelke men in ’tLatyn 
Concha Veneris en Murex Mutian'i noemt , bovenin ’t 11. Boek Hooftdeel XXIII.be- 
rncmen fchreveo : W elk flacht van Hoorntjes men hedendaags by de Fran 9 oifen en Italiaanen 
wn zeb*- BorcelUna noemt ; hier van ( zegge ik ) heeft het Sineefche V aatwerk haar naam beko- 
'^^eeh^rns men i gcenzins , oorfpronkelyk in »yi^^,maarzoö*tfchynt in Spanjen, en eigentlyker 
in Majorcaf alwaar men fyn en wit aardwerk maakt, ’t welk wegens haar gladdig- 
heid, met die Hoorntjes gemeen , haar naam gekregen heeft: Ofmenmoefte zeggen, 
dat het Sineefche Vaat werk zoo genaamtzy, dewylmen de waereld voor dezen wys 
gemaakt heeft , dat het gemaakt wierde van gladde zeehoorntjes , geftamt > met het 
Haaf 
naam ge 
mernen 
