250 D- A M B o I N S C H E 
€n de koleürf in ’t gemeen water heeft : Daareo boven hoe zouden deze diertjes by mal- 
kander konnesn bly ven.zonder zich met dat ander water te vermengein, 'Want het witcé 
W ater van het zwarte als met een ftreep afgefcheiden is , en metgroote velden ftreepeïi 
en bogten allenkskens om de Weft gevoert word : Waar van dit volgende tot een be-, 
wys : Iii’tjaar een fchip zeilende uit Banda omtrent ’t midden van 
wanneer het witte Water in Banda al vöorby Was weftwaarts naar ontmoe- 
te hetzelve bezyden Amboina^ en zeilde twee nagtendaar door tot de helft van Boe- 
Töj, alwaar een wedelyke droom van gemeen water ’t zelve tegen perfte , dat het niet 
weftelyker konde koomen « te meer dewyl het ftil weer was ; Andere mynes oordeels 
•bers retkm vcFmoeden met beter reden, dat het een dunne fubftantie zy in gedaante van een darnp 
nic den grond der zee nitwazemende, en zich met dat water vermengende j want 
een dikke fubftantie kan het niet zyn, om dat het water by dag niet gever wt is i 
men vermoedt dat het een zwavelige damp zy, waar mede die geheeleZeeboefernbe- 
" U'SS 
wen 
•ms. 
F^n mr« 
gdykmg 
Phoipho- 
iiqui- 
éam. 
Fsnm-' 
fwangert is , ’t zelve uitwyfende de veele zwavelbergen , welke men in die Eilan- 
den vind, als Banda y Nilay ‘Teeu’Wy ‘Damme tot Lerj toe, en uit dè Schipvaart 
van Jacöb Befnaire' veele groote op Nova ümnea. Het tweede bewys zyn de ftinken^ï 
de roode uitwerpfelcn , vuurige bezaantjes, en andere zwavelige uitwérpfelen, de* 
welke het witte water nalaat , gelyk boven gezegt is : ï)e AUhimifienïou&eiiohs'tïïeT 
ineenige openinge konnen doen , of niet een Spiritus fulphureus ( zwavelachtige dampj 
met Aquafalfa (zout water)zig vermengende dergelyke nagtligtende eigénfchap voort* 
brenge,’t welk onder andere zoude konnen doen die van ons Collegium Nature Curiofo- 
rum-y in*t Duitfche Roomfche Ryk opgeregt , dewelke het Bhosporurn liquidum (’t hel* 
der licht van zich geevendè) bedacht hebben , waar vaneen klein glasje , door hun 
Eed. my toegèzonden , -een geelachtig watertje behelfde, ’twelk op eenigdingge- 
fmert by nagt niet alleen helder lichte, maar ook zeer fyne dampjes en vlammet jes van 
zich gaf, duurende fchiereengeheele nagt ; doch hier ftaat wederom aan te merken > 
dat ’er noch een onderlcheid is tuffchen de bekende nagtlichtende dingen , als de boven- 
gemelde, vifchdarmen duizentbeeiien , fynynige kampernoelje en zelf het voorfchr^vê 
BhofphorumUqmdum y welke alle by nagt vuurenals llarrelicht en ons wit Waters ’t 
welk eigentlyk niet vuurt, gelyk menaandezeebrandingenziet, maar alleénlyk een 
witten fchyn van zig geeft gelyk fnee of melk^ 
Daar zyn weder andere, dewelke gilfen, datindeOöft*Mö»j/ö«uitdegrooteriviè* 
Zuid-Iand en Nova Guinea by fterk regenweer eenig ftoffe in zee gevoert 
word, waar van die geheelezeeboefembefmet word; doehdewylditöp geenondef- 
vindioge (leunt zullen wy niet breeder daar van fpreeken. 
fFtrhad Cujparus Scotus in appendice ad Phyficam curiofam cap^%, haalt verfcheide dingen 
xer- aan uit Thomas Bartholinus Fortunius Licetus , Olaus W^ormius , en andere , dewelke 
^Êgtikh. een ongewoon lichtby nagt van zich geeven, daar men te voren niet opgelet heeft, als 
het verfch geflachte oiTen en fchaape vleefch te j in ’t jaar 1641. omtrent 
morvd> de vclachtigc en vette deelen, het hoofd en vel van een Scorpius marinusy zekere 
kleine oeüertjes in een kleiachtigé (toffe fchuilende in de zee by Anconay een ecde- 
k Juffer in Italien , welkers lichaam vuurige (Ireepen en ftraalen van zich gaf , een Mon- 
nik, wiens hoofdhaairen vonkten als men daar over (treek i voor eenigejaaren heeft 
men ook in Engeland gezien, dat al het verfch geflachte vkefchinde halten by nagt 
licht van zich gaf omtrent de velagtige deelen ; d’ oorzaak hier van hebben de nieuwe 
W ysgeeren eenige kleine een pas kehnelyke diersjes toegefchreven, dewelke by peftty- 
den inde lucht voortgebragt worden, en de peft zullen veroorzaaken , dewyl naar hun 
zeggen , dit fchoufpcl nooit gezien word, dan by een groote (lerfce : Alle welke be- 
^J,^'’J"wysreden niet genoeg zyn om de nagtlichtende natuur van ons wit Water uit te druk- 
kén ; waar toe men in waarheid wel een Apollo van nooden hadde» om ons dat uit tè 
leggen , gelyk ^^r?M«^jby zyn nagtlichtende vleefch wenfchte. 
In Herb'erts reisboek/’-^». ï<J. (taat,datze de zee op vier graaden Zuider breedte en ten 
Noofr 
£&r"^cr^ 
