kARlTEIT-KAMER lil Boek. 253 
2,uig-aderen de wortfcien ook een metaalachtige ftofFe kan optrekken 5 dewelke zich dan 
in ’c hout tot een klomp zaamen zet: Dit is het Metaal, dat Julius Scal'iger Exer~ 
cit. ! 8 7. befchry ft en Metrofideros noemt , doch die naam komt myns oordeels eigent- aangZ. 
lyk het yferhout toe , hier mede maakenhun de Javaanen onquetsbaar , daar noch by 
doende 1 6 andere Mejik^ , die zy zoo vaft om het lyf binden , dat zomtyds het fmeer 
en de huid daar over groeit; onder die 16 is een van de voornaamfte de CüchlitesderjL< 
rarus , dewelke een klein Alykruikje gelykt , en in een wit en half doorfchynend fteen- . 
tje verandert. 
XXXIII. HOOFTDEEL. 
Stéene V^len op Java, 
D 
E Javaanfche Smids gebruiken geen Vylen in ’t maaken van hunkrifTen ^ 
maar fteene ftokjes als rollen j die zy aldus maaken : zy neemen geftooten wk , V» 
Porfeilein,fmelten een gtè.^és.tTOammar Selan of eenige andere harde ‘Dam- 
mar* roeren het voorCchreve Porfellein daar onder, totdat het een dikke 
klomp word , die ze dan met de handen formeeren tot rollen , een hand of fpan lang en 
twee vingers dik ; Deze rollen draaijen ze met een touwtje daar om geflinger t , (gelyk de 
draaijers, ) flerkelyk op het kris, ’t welk het yfer zoo wel wegneemt als debefle 
yyb 
XXXIV- HOOFTDEEL. 
Steene Kogels en Steene Vingers^ 
D e fteene Kogels zyn een foort van Goedes, de Vingers zyn Belemnk^ of 
DaByUJda'f, zy worden beide gevonden in de Xulafche Eilanden, 
halvenwy die plaatfen wat duidelyker ophaaien zullen: Onder de drie 
lafche Eilanden is MangoU het grootfte , doch heeft maar twee Negorijen » 
MangolimJVeytina , beide aan de zuid-zyde gelegen, voor ’t o\nerige woeft en on- 
bewoont: Van A/^^^ö/ifcheept men % uuren Weftwaart aan tot in’t bociitje Gorango- Omdun^ 
U, daar een ankerplaatsis , met drie Ëilandekens daar voor ; vandaar noch 6 uuren 
te vaaren komt men aan het bochtje Boeja , daar drie Riviertjes zyn , en twee mylen 
Landwaart in twee kennelyke bergen , alle van den zelven naam ; van Boeja noch drie 
uurenweftelyker, komt men aan den uiterftenWefthoek Batoe Maloeia oi Batoe Lac'ki 
Lacki , van daar men overfteekt na Taljaho : Alhier ftaar een Klip in de gedaante 
van een Man , daar de Xulaneezen voor by vaarende gemeenlyk ‘eenige vruchten haar 
toewerpen tot een offerhande om geen ongeluk daar te hebben, want het een nauwe 
en zeer gevaarlyke Straat maakt tuffchen Mangoüm Taljübo^ en by deze Klip is een 
Maalftroom: Deengteisop ’tfmalfte nietbreeder daneen mufqiietfchoot, doch word 
ftrakster weêr zyden breeder; in’t midden van deze Straat op Taljaho legt de hoek 
Langoy i en daar by een bochtje* 
In de bocht van Boeja op ftrand by laag water vind men zekere fteene Kogels xtet En waar 
glad en rondachtig ; zommige zoo rond als of ze gegooten waaren , doch die zyn wei- nekóg-efs 
nig, van ver we blauwzwart , gelyk de flechte Toetfteenèn, die zy ook gelyken 
I i 3 ‘ fub- 
