I 
Ï54 D’ A M B O I N S G H E 
fubftantie en hardigheid, maar niet in zwaarte en toefen, als ook de Metaalen, van 
binnen maffief en moeijelyk om in ftukken te flaan; de kleinfte zyn als een PÏftool- 
kogel , en allenkskens grooter tot een , twee en 3 ponden toe van yfere kogels ; zom- 
ïyn grauwachtig, andere doch weinig zyn ruig en ros als yferfteen , zommige 
ook donkerrood, de fcheeveen hoekige zyn de meefte: De Xulaneezen zoeken dè 
rondfte uit en gebruiken ze tot Ballen en Mufquet-kogels ; men heeft daar mede doof 
een plank gefchoten, zonder datdeKogelbreekt : Als men ze in ftukken Haat en op een 
ft een wryft , reiken ze zwavelachtig als bedorven boskruid 5 binnen is een eenpaarigè 
zwarte fubftantie, en buiten als meteenfteenehuidomgeeven, waaruit men bemerkt» 
dat hun deze rondigheid niet door ’t rollen van ’t zee-water aankomt , maar door 
^ 'hun eigen natuur hebben, gelyk in Europa andere foorten van Geodes: Men vind ze 
alleen op ftrant maar niet in de rivieren, of fe op de bergen^ö^/tzmede vallen is onbekent» 
’ï Geme- Want de Inlanders willen niet eens daar naar toe gaan, noch alleen nog met ons volk, vree*» 
landels ” ^^i^de dat ze dood gefmeeten of geflaagen zullen worden vanden Duivel, de welke op die 
iT-ee^ woont , cn met de vooirfchre ve fteenen van zich fmy t ; zy verhaalen d aar van deze 
kluchtig, fabel: Voor omtrent Bojaaren hebben op die bergen verfcheide volkryke Negoryen 
. gewoont, dewelke met malkander zoo lange geoorlogt hebben, tot dat eindelyk de Dui* 
vel hun deze Kogels befchikt heeft, en aan dén voorfchreven berg zoude men noch 
ander geweer vinden ; op den zelven berg hoort men op verfcheide tyden , inzonder^ 
heit in de maand OBober, wanneer de Noorder of regen 24 buffon aldaar begint, ver- 
fcheide flagen van Kanon en Mufquetten, diemen Fatoemdttah.Gon: In 
de voorfchreeve Straat , SerannagQmmit , leggen noch andere klippen onder water» 
waar op eertyds de ftroom een Portügeefc fchip gezét heeft, waarvan ze het volk 
dood geflagen en ’t fchip gerooft hebben* 
Befchry- Dergclyke fteehe Kogels zwart en zeer blinkende worden gevonden op den heiligen 
dè'fig’ t>p Baly boven op des zelfs vlakte , daar de Tjgmai of Bergmannetjes op 
m-Ei. woonen , zynde kleine menfchen , zommige zyn wit , zommige kakerlakken van vel en 
Li.un tem- , r r , , • i ti i 
pelen hair met een fpitfe bultige rug , zoo dat ze altyd pp een zy de moeten leggen , woonende 
kleine huif kens , rondom met een tempel bezet ; deze ftaat op eenen effenen fteenen 
vloer , als van hard arduin, zoo glad dat men qualyk daar op fraan kan,' en voor des 
Daar die zclfs dcur ftaan 4 yfere koevoeten , zoodaanig uit de aarde gegroeit; rondom dezen 
fteenen vloer legt het vol van deze ronde Kogels, dewelke die van naar belie 
ven mogen opraapen en tot gedachtenis mede neemen; *t welk zoo zynde blykt, dat 
deze Kogels niet rond gefleepcn worden dolir ’t rollen Van de zee of regen , gelyk 
zommige vermoeden , want zy leggen vlak en ftil $ breng hier by tot verder be wys den 
akker van Jerufakm , die vol fteene deer es is. 
In ’t bochtje hangoy op Taljabo is een moerailige brakke rivier , aan welkers mond 
men op ftrand vind de fteene Vingers t’eenemaal gefatfoeneert gelyk een Belemnites , 
waar die oiTDaByliJdai ^ iïi\Gemmariumvz.\\ BoeëtiuszigQttikGBt^ doch deze fteene Vingers 
^wwdtT, zynmeeftgebrooken, van een weekc fubftantie , die haar fnydenen fchrappen laat , 
donker van fubftantie, meeft geelgrauw , binnen met een hart als eenhoutetak, en 
Haar hoe- ïn dc omtrck veele ftraalen : De geheele gelyken de fpits van een ftompe pyl , al- 
kccp of voorcn aand’ eene zyde, langs dewelke zy haar laaten deilenals 
èefchre- men daar opflaat: zommige zyn geelachtig als Dammer Selam^ zommige ros en 
half doorfchynende als donker bernfteen , die men weinig vind, en d’ Inlanders be- 
waaren om tQnAdjmatv2iXi te maaken ; Tegen malkander gewreeven rieken ze vuil 
of modderachtig als Van haaren oorfprong is noch niets verhaalt; na- 
derhand is bevonden, dat ze op andere pkatfen meer dan o^Taljabo door de Zee op- 
gefpoelt worden , immersmeeft aan d’Ooft enNoord zyde des zelven Eilands, als 
mede op Kelangi Op de zelve plaatfen vind men noch een anderen zeldzaamen Steen 
inde grootte van een fchelling, benedenvlak boven gefchikt en geftreept als ’t Hoorn- 
tje ; zommige zyn bruin , dewelke de hardfte zyn , zommige grauw , en zoo 
week , 
De ftee 
ae Vin- 
gers 
gevonden 
xea. 
K»cb een 
andere 
