RARITEYT-KAMER. III. Boek. 2^9 
tenile zwarte Ambar was , noch al week , maar na weinige maanden zoo hard als an- 
der pik ; doch als men het handelde en in de handen Warm maakte , zoo wierd het 
weder wat week. In des zelfs midden lag verborgen een ftukje goeden Ambar-grys om- 
trent ^ onpe zwaar : Zoo hebben my d’lnwoonders van de zuid-Oofter Eilanden berigt , 
dat de meefle bevonden word aldus met eene zwarte en weeke fubftantie orageeven 
te zyn, dewelke noch verfch zynde , vry vuil riekt, milTchien om dat hy ecrll van den 
walvifch komt; maar op kooien riekt hynatuurlyk als of Aerd-olye. In’tjaar Een an^ 
is een zulk zwart huk, ruim een vadem breed, met denOoften wind op den 
ilrandvanZo^^ö^ gefmeeten ,daar het door de hitte der zonne gefmolten lag met zand 
en ander vuiligheid vermengt ; hier uit hebben de Chineezen en zommige Inlan- 
ders eenige (tukjes en brokjes gepeutert en goeden buit daar van gemaakt : De zwarte 
en weeke fubilantie als teer, dewyl ze ganfch vuil en mee zand vermengt was, heeft 
men alhier op eene flegtewyze gedittilleert ; en daar uitgehaalt een bruine olye, (lerk 
van reuk t’eenemaal als Petroleum, echter altyd iets van den zeereuk behoudende, 
gelyk men in den üngnts odoratm bemerkt waar uit ik wederom befluite, dat d’Am-T^^» den 
bar eene lymachtige fubilantie zy , en zoo is’t ook een valt bew^ys, dat d’Ambar^^^'’’^^^^* 
niet in den Walvifch kan groeijen, om dat men zulke groote (lukken daarvan vind, 
dat men ze by kleine Eilanden vergelykt , dewelke nimmermeer uit de nauwe keel van 
een walvifch konnen koomen; zie onder anderen LinfehotenQ-xp, , » van een (tuk^Lïn- 
, , ,, „ / AT* icliooten 
by de Kaap gevonden, het welke goCenteners woeg: Maar voor Ambar uit 
den walvifch houd men , als ’er inden Ambar ; zoo zwarte als grauwe, de bekken 
van de zeekatten, kleine fchulpjes en beentjes gevonden worden, die nergens anders 
dan in zyn maage daar onder konnen koomen ; hoewel ik nu vadllelle , dat Ambar een 
Bitumen, oflymzy, zoo wil ik nochtans niet voor onmogelyk houden , dat het zelve 
door eenigen wortel van groote boomen aangetrokken, en in een hars, den Am- 
bar eenigzins gelykende, verandert worden, zoo nochtans dat ’er altyd een merke- 
lyk onderfcheid zy tufTchen den waaren Ambar en zulken hars, gelyk het zéker isjs» 
dat een en de zelve lymachtige vettigheid der aarde in PruifTen, wanneer ze in de zee 
komt , Bernfleen word , maar door de dennen en pyn boomen opgetrokken zynde , ttudenSchry^ 
weinig verandert en tot hars word : Op deze manier kan men het voornoemde verhaal 
van den Ambarboom op Mauritius waarfchynlyk maaken ; te meer dewyl dezelve Bugo 
fchryft, dat op Mauritius meer andere lymachtige foorten, als zwarte Ambar en 
cinum of Bernlteen, vallen, als hy maar niet eenig hars , van de boomen afgevallen 
en in zee-water verhardt, voor Bernlteen aangezien heeft , gelyk men in deze Ooiter- 
fche Eilanden veelderlei hars ,’t welk men Dammar noemt , op den (trand vind , dat men 
voor Bernfleen zoude houden. 
Om nu de manier te befchryven , hoe men den rechten Ambar-grys verkiefen en be- Hoe men 
proeven zal, zoo komt het voor eerftop het gefigt en de koleur aan : Wel is waar ’t tentoon 
geene ikochefort in zyne Franfche befcheidenis fchry It , dat de oorfpronkelyke Ambar 
(lukken bolachtig moeten zyn, niet volkomen rond, maar uit den ronden bultig of 
gedrukt, van buiten vuil, befmeert, zomtyds zwartachtig, zomtyds uit den roden 
en grauwen gemengt , even als ofze met een vlies omgeeven waaren , niet ongelyk de 
Tubera, by de Italiaanen Tartufoli, hy de Eranfchen Trujffïes genaamt; het welk vee- 
len heeft doen gelooven , dat Ambar een Tuber of Fungus marïnus was ; van binnen hoSlmg- 
zegt de zelve Auteur, moet hy grauw zyn, droog en ligt , 'of eigentlyk, als of ’er 
afch met wafch gemengt was , zoo nochtans men d’afch en het wafch ieder in ’t by- 
zonder onderfcheide kan : Doch mynes oordeels gaan deze kentekenen niet al te ^ 
vad , want d’lnlanders pleegen den Ambar te vervalfchen met wafch , drooge aarde , en 'üaifmg. 
een weinig Hechte Ambar , geevende de bollen de zelve figuur en koleur van bui- 
ten, als de rechte Ambar heeft : Om dan den nagebootden beter te kennen moet men HenzeE 
uit de ervaarentheid weeten, hoe veel een bol rechten Ambar weegen moet, van die TellnSr. 
grootte als ons eene voorkomt , wat de gemaakte altyd merkelyk zwaarder is dan de 
K k z rech- 
