Nadere 
proef. 
De 'waar- 
de van 
dim. 
Een ande- 
re proef. 
Doch on - 
zeeker be- 
vonden. 
Meerder 
proeven. 
Ambar 
Bonga • 
Eloem- 
,/imbar. 
Krachten 
eneigen- 
febappen 
van den 
Ambar, 
Hoe men 
dien los 
maakt. 
En 'Waar 
toe die ge- 
bruikt 
voord. 
260 D’AMBOINSCHE 
rechte , aan de buitenfte koleiir is niet veel gelegen , want dewyl onze Oofterfche am- 
bar gemeenlyk uit den zwarten ambar gevonden word , den welken men affchrappen 
moet, tot dat men op het harder komt, ’twelk de rechte amber is, zoo behoud hy 
van buiten eenen zwartachtige of donker grauwe koleur,van binnen moet hy grauw zyn, 
niet eenparig, maar met witte plekjes gemengt: D’ onze vergelyken hem by droo- 
ge koeftront; loopt ’er dan wat zand, fteentjes of fchulpjes onder , dat maakt de am- 
bar nietilimmer inqualiteit, maar minder inprys: ïndien de verkoper niet toehaat de 
bollen in hukken telaaten breeken, en gy echter gaerne weeten wilt, of zand, heen- 
tjes en bekjes van Zeekatten daar in heeken , zo neem een lange heet gemaakte naai- 
de, heek die daar in , zoo zult gy wel gewaar worden, ofde naaide eenige hardigheid 
ontmoet , daar naar gy den prys kontmaaken, dewelke in Amboina en Banda is van 
• iz tot j y ryksdaalders voor een on^e, zynde de prys van gemeen gout: Veele heb- 
ben hiervan een proef willen maaken , als men met een heete naaide eenige olye daar 
uit brengt, maar dit gaat niet vah, want de valfche ambar doet dat ook: Het is met 
meerder zekerheid, als men een brokje op een heet gemaakt yfer of mes legt, het welk 
fmelten moet als wafch en t’ eenemaal wegbranden of wegrooken, zonder iets na te 
laaten. 
Den reuk kan men niet befchry ven , den welken men uit ondervindinge hebben 
moet, vermits d’ ambar een byzonderen reuk geeft, dieniet kan nagebooth worden: 
Boven hebben wy hem Zee-reuk genoemt , den welken men ten naahen by kan leeren 
\!,QViV\Q.Vi\iitdiQ.'LiUnguis odovatu^. Die van KeratnYïthhoxi my noch een andere proef 
geleert, hoewel zemy onwaar voorkomt, te weeten d’ Ambar een hoen of haan 
gegeeven doet dezelve herven, hetwelk Wonder zoude zyn, daar d’ ambar aan geen 
ander dier fchadelyk is ; amber in den mond genomen , zoo men zegt , kan niet ver- 
minderen , of immers zoo ligt niet als andere gomachtige dingen : doch ik hebbe de- 
ze preuve al mede onzeker bevonden, want ik hebbe goeden ambar gehad, dewel- 
ke in ’t byten kort afknapte als glafch of wafch, hetwelk doorgroote koude hard ge- 
worden is, en tuffchen de tanden bryzelde , dat men hem infwelge konde; weder- 
om een ander huk goeden Amhra bryzelde wel tuffchen de tanden, maar men konde 
het ligt er tot een klomp brengen , dewelke echter door lang knauwen allenkskens ver- 
minderde: Daarentegen de zwarte taaije Ambar inden mond genomen zal niet ver- 
minderen , al knauwt men eenige uuren lang ; zoo dat men op deze proefniet vah kan 
gaan: Wanneer de Ambar op kooien gelegt een vifch-reuk of een lymachtige geur » 
gelyk een heenkool of zwarte ambar ; van zich geeft , of eenigzins naar dien reuk trekt, 
dat is quaade of hechte Ambar; want de Maleijers willen hebben, dat hy een aangenaa- 
men bloem-reuk zal hebben , daarom zy de behe foorten noemen Ambar Bonga y dat 
is. Bloem- Ambar: Amber met den eenen hoek aan ’t vuur gehouden , dat hy een 
weinig fmelt, moet aan de vingers zoo vah kleeven, dat men hem niet afwry ven kan 
en de gefmoltene plek moet afchblauw beherven, welke beide de valfche niet doet. 
Van de krachten en eigenfchappen des Ambars zal ik my gedraagenaan de Euro- 
pifche boeken , alleenlyk dit zeggende , dat d ambar zich niet vermengt met water, 
olye af andere vogtigheid , noch zich tot hof laat maaien, doch als men hem fyn fchrapt 
en met eenig droog poeijer vermengt, zoo laat hy zich met andere dingen vermengen; 
Men kan hem ook eenigzins ontdoen in den behen geeh van wyn, over kooien warm 
gemaakt: De bekendhe kracht, diemenvanhem weet, zyndeherfenenofzenuwen 
te verherken, de levensgeehen te verquikken, inzonderheit , ’t welk hem ook zoo 
duur maakt, de mannelyke krachten te vermeerderen, een konhdie inzonderheit in 
Indiën groot geacht word , voorts om reukballen daar van te maaken en welriekende 
PaternofierSi, dewelke men zoo wel bloot als op de huid draagt , als ook in eenig 
hol of doorbrooken goudwerk fluit om daar aan te rikcn ; Hier toe kan men den enkel- 
den ambar niet gebruiken , maar men moet het meehendeel van zwarten ambar daar on- 
der doen, dewelke hem het harde behaan {conjïjïem) geeft, alsook Benjoin, Mufcus 
