i66 
D’AMBOINSCHE 
ber^ door Furetire by een gehaalt, zal ik voegen die ymGarcias dujardiftj d’ Aan- 
tekeningen van Ayitoïiy Colyn , en de gevoelens van den Heer JSiikoiciüs !\ 4 onard , 
Geneesheer te Siviljc ; Gardas du jardin over aan: d’ Amber, die de 
Latynen heeten Amharumr, en d’ Arabiers Ambar^ is, naar ik kan giffen, onder de- 
zen naam, met weinig, of geene verandering, bekent. 
De Schryvers die over deze ftoffe hebben gefchreven, zynten aanzien van detee- 
ling of voortkoinft des amber zeer verfchillende van gevoelens. 
Zommige üellen vaft, dafd’ amber de hom , of ’t zaad van eenen VValvifch is ; 
andere dat hy ’c uitwerpzel van zeker zeedier, en andere dat hy zeefchuim is. Deze 
lom'Ln gevoelens zyn, om de waarheit te zeggen, op geene reden geveiligt , vermlds ’er 
in de plaatzen , daar zich de meeile Walviffehen onthouden , gelyk ook daar de geduu- 
grau. *'^0^ beweginge der baaren veel fchuim ver wekt, geen gryzen Amber gevonden word. 
Daar zyn ’er die Hellen, dat d’ Amber, op gelyke vvyze als ’t Leem, uit zekere on- 
tlniekif deraardfche groeven of buizen van de zee voortkomt ; en deze mening heeft veele 
Schryveren toegefchenen de bede te zyn, en die ’t naafte aan de waarheit quam. 
ektezjn, Avecema in ’t tweede boek, her 63^^ hoofd, en Serapon in zyn boek van de 
Kruiden het 196 hoofd, zeggen dat d’ amber aan de zeerotzen, gelyk de Kamper- 
Koeljen op de boomen wallen , groeit, en dat zomwylen de Hormen dezen Amber 
met het gruiszand op flrand affmyten. Dit gevoelen is van alle , die A^okema aan- 
baalt, het waarfchynlyklle. Wanneer de wind meelt Ooit waait, word te Sofolan , 
en op d’ Eilanden van Komora , Emgora , Mazambiquen, en overal langs dezen 
Itrand een groote menigte amber gevonden , die ’er van de Maldivifche Eilanden , 
naar den OoHkant gelegen, word op gefmeten. In tegendeel wanneer de wind Welt 
waait , word d’ amber overvloedig op deze Eilanden gevonden , Maldivifche geheeten , 
van een bedorven woord, want men moet ze Naledives noemen, vermlds Nale^ in 
Je Angedi-de Malabarfche fptaalv , vier, en Diva, een Eiland betekent. Overzulks mollen ze 
Naledives, als of men zeide. Vier Eilanden , heeten, even gelyk wy de Eilanden 
den naam van dC Angedivifche geeven , twaalf mylen van Goa gelegen , alwaar den 
Oolt-Indifchen handel gedreeven word, aangezien deze Eilanden vyfin getal zyn ,na- 
by den ander leggende ; want betekent in de taal dezer volkeren vyf. Alhoewel 
dit hier ter zaakp niet doet, heb ik ’er echter een woord in ’t voorbygaan, by gele- 
gentheit van Malediva , van willen aanroeren. 
Deze twee Schryvers, ter zelver plaatzen door ons aangetrokken ^ voegen ’er by, 
TieVifch dat d’ Amber door eenen Vifch, .^^^jjgenaamtjwordingezwolgenjdiefchielykfterfc, 
na dat hy dien heeft ingeflokt. Dat d’Inwoonders van ’t Land die hem op de baaren 
zien dry ven , hem met yzere haaken op flrand trekken, en na dat ze hem ont weidt 
hebben , den amber uit hem’ haaien , die van kleine waarde is , behalven die aan ’t 
ruggraat zit, dit met der tyd zeer uitltekend is geworden. Naar myn gevoelen, is 
deze meening valfch , aangezien het ten hoogften waarachtig is , dat de dieren geen 
’ ander aas zoeken dan dat met hunne natuur overeenkomt , en wanneer ze iets fcha- 
il^nge- neemen, zulks gefchiedniet anders, dan nadat ze door den fchyn van eenig 
luwoigen, ander , dat hun eigen , en waar mede ’t fchadelyke vermengt is , bedrogen zyn , op 
gelyke wyze als de Rotten dooi' \eetenYm Ar fenimm, ofRottekruid, onder iets ge- 
mengt dat hun fmakelyk is , gevangen worden, ’t Is derhalven geenzins waarfchynlyk , 
dat de- Vifch , Azel geheeten , den Amber tot zyn aas zoekt , indien ’t waar is , dat 
hy.’er', na hy dien heeft ingezwolgen , fchielyk van Iterft. Daarenboven, nadien 
d’ Amber onder die dingen behoort die ’t harte verllerken, moeit deze Vifch zeer ver- 
J Amber ^ indicn hy llorf, na dat hy zoo een uitltekend en krachtig geneesmiddel 
had ingezwolgen. 
Averroes, in ’t vyfde boek van zyn ColL het yó hooftft. verhaak , dat ’er een 
zeker flach van Kamfer word gevonden, die in de zeegroeven groeit, en daar na op 
*t water dryft,waar van ’t hefte en uitftekendfte is /t geen d’Arabiers Afchap noemen. 
’t Is 
Asel, die 
naar->nen 
%egt , de ft 
Amber in- 
zwelgt. 
Azel 
Perft niet 
om dat hy 
iperjlerkt 
bét harte. 
