270 D' AMB O I N SC H E 
iiebbe men te letten , dat deze Amerikanen groote duikers en goede zwemmers zyn^ 
zoo dat ze langen tyd onder water konnenblyven. Echter isde jonge walvifch, adem 
willende fcheppen, gedwongen weêr boven water te komen, v/anneer d’ Amerikaan 
zynen ilag waarneemt , en hem met de hand een gefcherpte houte vvig, of paal in de 
neus of tochtgaten fteekt , waar door hy adem haalt , zoo dat z’er in blyh zitten , 
zonder dat’erhet Walvifchje zich van kan ontdoen. Daar na zyn ton fchot gevierc 
hebbende, klimt hy weêr in zyn floepje , en wagt’er in tot dat de vifch , die geen 
lucht meer kan fcheppen, geftiktis; om dien op ’t land te tekken. Zeker eene aar- 
dige, maar zeer gevaarlyke vifchvangft. Ook zyn deze Amerikanen zoo grauw en 
wel afgerecht , dat een van hen eenen Kaiman, een foort van Haagdilfe, of Kro- 
kodil, wel van dartig voeten langen het wreedfte van alle de zeedieren, kan afmaa- 
ken. 
Daar zyn ’er ook die beweerenj dat de grauwen Amber van eene zekere welrieken- 
ke vrucht komt, die dicht aan de zeeflrand groeit, en in de maanden van April of May 
ryp word» en die, wanneer zy is afgevallen, van de Walviffchen word ingeflokr, 
Gelyk of de vrucht , die tot voedzel drekt , iets anders dan vleefch en bloed kon vóórt- 
brengen. 
AlhoewePer in’teerde hooftdeel van *t boek van Garcias du Jardin, verfcheide 
dingen worden opgehaalt, wegens den oorfprong en de befchry vingevan den grau- 
wen Amber, zullen wy echter, tor voldoèninge van den nieuwsgierigen Lezer hier 
eenige byzondere gevoelens noch dien aangaande bybrengeiisOm vervolgens den knoop 
van ’t befiuit te leggen; 
Daar zyn ’er zommige , als Seraplm, die dellen, dat de grauwen Amber op den 
gestfvkken. grond van de zee , of aan de böomen , of rdtzen , die ’er indaan j voortkomt , op 
de zelve wyze als een Kampernoelje, of Paddedoel op d’ aarde , en dat hy ten tyde 
vanonweder, door ’tgewelt der baarenwordlosgerukt, en op drand gefmeten. Ook, 
Scaiiger- verzekert dat ’er op de Pireneefehe gebergten , en in ’t land van Rouergue 
welriekendeR-aropernoeljes gevonden worden* 
dajardin. Gevoelen van Garcias du Jardin fchynt de waarneit nader by te komen Die Schry, 
ver beweert, dat de grauwen amber een Leem, grauwe aarde of eenige aarde van an- 
, dere verwe is* ’t Geen niet onwaarfchynlyk voorkomt, gemerkt men heele groote 
f:eu ftuk dukken amber vindt* ’t Is noch geen hondert jaaren geleden , dat ’er tudcheh Ba- 
Lappretoneen brok van roo pondén gewigt wierd gevonden. Dé zéé worp 
een duk van ay ponden opde naburige kud vanBuch, en r\aderhaht een ander 
gevonden, van elf ponden en een half op de ifrand van Maren zyn op. 
Gevoelen Bduard Barboffu zegt in zyn boek van de Indiëa, dat d’ Inwoonders van de Pa- 
^^t^duurfche Eilanden, in de Indifche zee , het daar voor houden , dat d’ amber het 
hoflk. uitwerpzel van zekere groote vogelen is , die ’s nachts óp de rotzén na by de zee ko- 
men zitten. Dat de drek dezer vogelen door de lucht en de zon gezuivert word, en 
dat de zee by een onweêr het weder opwerpt ; daar by voegende, dat het niet zwaar- 
der te begrypen valt , dat een V ogel den amber kakt , dan dat een ander Dier muf kus 
en civet voortbrengt. 
Gevoelen Simou bewccrt , dat d’ Amber uit zekere fpringen "of bronnen van een grauw 
welriekend leem komt, ’t zy dat ze in zee, of by de zee zyn. Hy prylt zeer den 
thiv roodachtigen en grauwen Amber , die op Ceilonin Indiën word gevonden , van gelyken 
als dien men in eene zekere zeeflad vindSycheon genaamt , en hy meent dat de zwar- 
te deilechtdevanallen is. Dit gevoelen hebben onze Schryver, A^rikolat 
GarciasQmomvmgQ anderen gevolgt. 
Gsvxeiete ^'^^frnus Stella zegt, inzyne Belehryvinge van PruifDn, dat men door ondervin- 
•SOM Eraf- dinge weet , dat d’ A rober uit het flyk van zekere gebergten vloeit , door de kracht der 
^ zonneuitgebroeit 5 dat het op ’t gewas, aan den voet dezer bergen vallende, hard word , 
en dat wanneer de zee hoog Word, zy het wegfleept, en naderhant weêr op de na- 
byri^ 
