272^ D’ A M B 0,1 N S C H 
te meer 5 om dat d’Inwoonders der Maldivifche Eilanden, daar d’amber in menigte 
aanfpoek , noit hebben konnen bemerken waar van hy voortkomt , noch iemant anders 
van die langs de kuilen woonen, daar deze grauwe amber gevonden word, ’t geen 
men zekerlyk op d’eene, of d’andere wyze zou ontdekt hebben , zoo hy van honig- 
raten zynen oorfprong had. En uit dien inzigt antwoorden de Maldivifche Eilanders, 
naar Pirards verhaal in zyne Reizen , aan die hen naar d’oorzaak van den grauwen 
Amber vraagden , dat ze niet willen waar deze koftelyke doffe van daanquam ; dat ze 
wel wiüen dat hy zynen oorfprong in zee had , maar of het op den grond , of boven 
op ’t water, of op eenige rotzen, of ergens elders wasjdat niemant hunmetzeker- 
heit daar omtrent had konnen beregten. 
Na de verfcheide gevoelens der Schry veren te hebben opgehaalt , over den oorfprong 
'en den aart van den grauwen amber, is my overig ook myne gillingen voor te draa- 
gen , ’t geen ik zal doen alleenlyk om een onzer geleerden op te wekken , op dat ze hun- 
ne gedachten den naukeurige onderzoekeren mededeelen, omtrent het geen zy ’er van 
ontdekt hebben. 
Om dit tweevoudig oogwit te bereiken, acht ik hetnodigtezyn, datmendeform 
of gedaante van de klompen amber wel aanmerke, die ons van tyd tot tyd worden 
övergebragt, om te weeten, of het een afgevallen drop is , en dit word menin dien 
van ’t Oolt-Indifch huis gewaar. 
Indien ’er, die ’t gezien hebben, wel op hebben gelet, zullen ze zekerlyk zyn ge- 
waar geworden , ’t geen ook in onze twee printverbeeldingen boven is te zien , dat 
dit Amberltuk de gedaante van eenen grooten droppel heeft. Dat het met dezydeA 
getekent, ergens aan vaU fchynt te hebben gezeten , gelyk men ligtelyk kan befpeuren 
uit d’ indrukzelen , die ’er heel zigtbaar in zyn ; en dat het aan d’ andere zyde een 
weinig fpirs is, ’t geen aanwyft, dat men ’t voor een kegeldrop moet houden , brengt 
my dit ook in ’t gevoelen van die meenen , dat het niet anders dan een Leem kan 
zyn , onder uit de aarde of rotzen voortgekomen. 
D’eerlle reden die my overhaalt te gelooven , dat de grauwen amber van Leem voort- 
komt, is dat naar ’t gevoelen van alle hedendaagfche Filozofen de geur van de zwa- 
vel voorkomt, zoo dat, na ’er meer of min van deze ftoffe in de lichamen is , de 
reuk in dezelve ook fterker, of flauwer is. 
Dit vaftgeftelt, ga ik tot eene tweede reden over, namelyk dat de zwavel een foor t 
van aardfeh vet , of een olyachtig vocht zynde , zy zich meer met het Leem , dan met 
eenige andere ftoffe vind vermengt. Nu gelyk dit Leem in ’t middelpunt van de aarde 
van een geduurig vier word geblaakt, waar door het vloeibaar word en aan ’t koken 
komt, loopt het door d’aderen van deze zelve aarde, en verfpreid zich , even eens 
als het bloed in d’ aderen van ’t lichaam , door verfcheide buizen , of groeven , 
die meeft onder holle gebergten uitloopende, van tyd tot tyd door hen worden 
uitgebraakt* De Leemftroomen , die uit den berg Gibel en Vefuviuf zyn ontftaan , 
zyn oHwederfpreekelyke bewyzen van myn zeggen, en men heeft toen aangemerkt,' 
dat naar mate deze kokende vloeden van hunnen oorfprong afgeweken, zy door de kou- 
de van de lucht verdikten ; zoo dat eindelyk hun vocht, zoo hard alsfteen werdge- 
ftolt , en zy ophielden te loopen. 
Myn derde aanmerking is, datzommige dezer groeven in ’t binnenfte der klippen 
konnende eindigen, gelyk ik niet twyfele of zy ftrekken zich zoo verre uit, en dat 
’er onder deze klippen holligheden van zout water zynde, die Kircherus, Hydraphl^ 
laci, noemt , de brandende ftoffe die geduuriglyk in ’t binnenfte dezer klippen vloeit , dit 
water, dat niet zuiver, maar olyachtig, en, by gevolg, vol zwavel is, verdikt. On- 
dertuffehen dewyl het tot geen Leem kan ftollen, wegens ’t zout dat ’er mis vermengt, 
neemt het eene andere wezendheit aan , waar uit de grauwen Amber voortkomt , die 
door eene geduurige kokinge, gelyk ons de Scheikonft beveiligt, dezen aangenamen 
geur bekomt , waar door hy zoo hoogh geacht word* 
Men 
