RARITEYT-K AxMER. liL Boek. 27 j 
Men kan hier éene tegenwerping maaken , namelyk, dat zoo ’er in den grauwen am- 
ber zout ware, men zulks door den fmaak zou gewaar worden , daar men het tegen- 
deel bevindt, nadien hy, gelyk wy boven gezegt hébben , heel zoet van fmaak is. Ik 
antwoorde daar op met de fcheikundige Filoiofen, dat de zouten , door een lange 
kokinge, bitterder worden, en dat ze eindelyk alle hunne bitterheden verliezènde, 
zoet worden. 
Alles wat ik hebbê voorgeflelt dus beveiligt zynde , onderilélle ik, dat ’er In deze 
klippen kleine openingen , oftochtgaatjes zyn, waar door ’t vuur lucht fchept. Wan« 
neer nu dit middelpuntig vüiir ontdoken word , brengt het de Leem aan ’t koken , die 
door de kracht en fchrikkelyke hitte van het zelve door deze openingen vlóéit , en ge^. 
lyk ze eene dikke en zw^aare dode is, dolt ze draks, zoo dra zy in de koelte van de 
lueht komt , en word , gelyk alle andere vochten , tot een kegeldróp , die door de kou- 
de van de lucht gedremt zynde, metveele fpleêten, door’t fchynzelvan eene groo- 
te hitte, openbard, gelyk zulks in ’t duk , dat hiér vertoont w^ord, te zien is. 
’t Is buiten tegenfpraak, dat de hitte de llchaamén doet fplyten. Men hebbe maar 
het aardryk in den zomer, wanneer’er eenelange droogte is, te befchouwen, om 
van deze waarheid overtuigt tê worden. Men ziet als dan , dat de deelen , door de groo- 
te hitte, en gebrek van vochtigheit, ingetrokken zynde, het vol reeten enfpleetenis. 
Dit zelve word ook op zommige lichaamen door eene groote koude veroorzaakt, te 
weeten , wanneer de vochtigheit die ’er inis , bevried , gelyk hier de proeve van is 
genomen, door de vermaarde hooge Schoole van Florenfem, omtrent kridalyne, en 
andere metale vaten van verfcheiden üach. Deze vaten met water gevult , en zoodaanig 
beïloten zynde dat ’er geene uitwaademing van kongelchiede, fprongenaandukken, 
zoo dra als ’t water bevroren w^s. Zóo dat , wanneer men in 't duk , waar over deze 
verhandeling valt, gelyk ook in de Print, die ’er naar gemaakt is , verfcheide fpleeteii 
vindt, men hier uk zou konnen belluiten, dat het vol vocht, enzyne oppervlakte 
hard w^as, zoo dat, deze vochtigheit door de koude gedolt zynde, hier uit deze fplee- 
ten zouden konnen ontdaan zyn. 
Doch gelykik nietoordeele, dat deze klomp een kord , ofhardefchaal kan hebben; 
en dat ik zelf overtuigt ben , dat hy ’ef ganfch geen heeft 3 kan ik dit gevoelen niet om- 
helzen. 
Ik zal hier by myne Aanmerkingen , ’t gevoelen van den Paracelfus van onzen tyd,’ 
ik meen Piet er Jan P'ahri% voegen r dit zegt hy van tïezen Amber in zynen Panchi- 
nitus , ’t iv^e Boek , het 49^2 Hoofdeel : 
, De grauwen Amber is eene dikke en grove dode ƒ die van ’t zeewater v.öortkomt, 
en, als de Kampernoeljen, in de klippen van, de vette, vochtige, en leemacntige 
dóffe van ’t water groeit, datin dedeenenenrotzenvandeklippenzuig^\; in welkers 
gaatjes ’t water kookt , en giff , waar van de fynde deeltjes vervliegen. 
Men moet weeten, voegt ’er deze bchry ver by, dat d’ aarde, door het middelpun- 
tige vuur^,: in haar beüoten, overal dampen op werp , zelf in den grond van de zee^ 
daar de^groflle doffe, wellende ’t zout, gelyk ook de deenen der klippen maakt , die 
midden in zee worden gevonden: En vandedikde doffe, die uit de gaatjes van deze 
deenen komt , word d’ Amber gemaakt , die , naar de hoedanigheit des z wavels , grauw , 
of zwart is , welke zwayel met het zeewater vermengt , een zeer goeden reuk geeft. 
Men kan derhalven zeggen , dat de grauwen Amber een gom, of dikke doffe vaii 
’c'zeewateris, die, als’t wafch^ by’t vuurfmelt, en door de koude verdyft. 
Naar ’Crgevoelen van dezen zelyen;Schryver , word de grauwen Amber ook in ’t 
zand voortgebragt, o vermids ’er het flymachtige zeewater, dat ’er inloopt, ook door 
de hitte der zonne , in kan verdikken pHy voegt ’er by , dat nooit eenigZeeraan op ’t wa- 
- ter deten Amber heeft zien dry ven , w^ar van ’er driederlei foorten zyn ; de eene grauwj' 
d’ ander aardyer wig , en , de derde zw®t . maar dat de grauwen Amber de bede van aL 
len is , zoo ten aanzien van zynen renk, als dat; hy een pitnemendvlwrdderkend inid-' 
: ■: '--' ''Mm : ■.•i v . dd 
