R A R IT E I T-K AM ER. III Boek. 277 
W alvifch- Ambar word meefl gebruikt om de welriekende Koraalen of Paternofter s daar bmk ^ 
van te maaken, gelyk in ’c voorgaande Hooftdeelgezegtis ; De tweede foorte of Boe- 
tonfche, Ambar batu, word by die van Coioetsjoetfjoè gefmolten en in fchotels 
gooten, waar uit groote koeken worden, fchoon, zwart en harder als pik, blinkende 
als men ze breekt, die zy dan aan de vreemde handelaars verkoopen voor hetgeenc 
zy hun konnen wys maaken: De Maleijers en MakkalTaarcn koopen het echter voor 
geringen prys , dewyl ze het van noden hebben om een weinig daar van onder 
Dupa te mengen; want het geeft andere ^oete reukwerken de mannelyke kracht, dat 
is, maakt ze langduurende en krachtig, doch men moet de nette maat weeten, want 
een weinig te veel daar onder komende , bederft het geheele reukwerk : Met het verfche 
berookt men de vifchlynen, netten, en ferijen om de viffchenaantelokken. In’tjaar 
1 66p. hadden die van Boéro een koek van zwarten Ambar , waar mede zy de kinderpok- 
ken, (die doen geweldig omging) berookten, om het moeijelyk jeuken en krauwen 
te verdryven : De Amberlleenen deugen nergens toe als om de tuinen daar mede te 
berooken, doch ik hebbe bevonden, dat ze onder reukwerk bequaamer zyn als het 
zuivere fleenpik, dewyl ze door het affpoelen van zee- water meer van den Ambar-reuk 
verkreegen hebben : De Koning van Boëton heeft in zyne Had op den berg een water- . 
bak bereid, daar toe nemende het voorfchreve üeenpik met olye week gemaakt in 
plaats van ciment, want in ’t water word het weder hard ; DiQvzn Boëton vermengen 
het ook met wafch , olye en verfcheide welriekende hers , maaken ’er grauw- 
zwarte bollen van, en verkoopen ze voor Amber , voor welk bedrog men zich wach- 
ten moet , want het is een Hecht vuil goedje , langen tyd week en naar Cal(ippus~o]yQ 
riekende, maar metter’tyd word het Heenhard. 
is een andere zwarte fubllantie , dewelke ons die van Boëton voor Eenané- 
een Ambar verkoopen , zeggende dat dezelve in ’t gebergte groeije en niet diep onder Arifto 
de aarde ligge omtrent de wortelen vaneenige boomen : Ik zie het aan voor een 
(hers) van een my noch onbekenden Boom, want het gelykt zeer wel het 
doch zonder reuk; aanzommigedeelenhoornverwig,aan zommige bleekgeel en ros, 
op kooien riekt het als vet , doch niet onlieflyk : Men vind ook ftoppelen , drooge 
ryskens en bladeren daar onder , eenige hoeken zien ’er uit als dik groen glas , en 
aan ’t vuur gehouden brand het als ander refina (hers.) De bedriegelykeBoëtonders, 
die alle dingen op hun Land vallende een valfchen naamgeeven, maaken de vreemde- 
lingen wys, dat het een duur ding zy en een foorte van Amber , welken de bergen 
voortbrengen: zy gebruiken het onder welriekende zalve en onder ander reukwerkj^f/rX 
daar de gemeene Dammar Selan bequaamer zoude zyn: De voornoemde zwarte Am- 
ber-fteenen van Boero worden eigentlyk gevonden omtrent Foggileko of oud Poggi /^»'word. 
doch by de Inlanders niet gekent en geacht. \ 
XXXVII. hooftdeel. 
Ambra alba. Sperma Ceti, Ambar Eoeti. 
H Et derde geflacht van Ambar is de witte, waar onder ik geenzins verHa den 
witten Vogel Ambar in ’t begin van ’t voorgaande XXXV. Hooftdeel uit AmbT," 
Caflagneda verhaalt, dewelke zoo hy is , onder den Ambargrys moet gere^sperm 
kent worden; maar dat wit fchilfferige goedje, ’t welk men in ’t gemeen 
Sperma Ceti^ noemt : Ons OoH-Indifche Spertna Ceti nochtans verfchilt in gedaante 
maar niet in fubHantie van het Europifche, het welk met groote plaflen in zee dryft*, 
geelachtig of vuilwit , en in kleine fchilfferen verwaart word. Daarentegen het Ooft-In- 
difche vind men met groote en kleine ftukj es faamen gepakt , zommige een vuift,zom- 
^ tn 3 miso 
