2 ? 
D’AMBOINSCHE 
Redenen 
daarvan. 
Haare migc ceii kop Êtt nieer groot , meettfchoon wit of cen wcinig naar den geelen trek- 
^hefdom' kende, latende zich ligt fchilfferen, inzonderheid tulTchen de tanden, het is fmerig 
’t aantallen, doch de vingers geenzins befmettende of vetmaakende, zonder fmaak 
of met een Happen zeereuk, die wat naar Ambar riekt, maar op kooien riek het als 
gefmolten ongel; De grootte Hukken zyn meelt plat met kuilen en hoeken, als zy op 
den llrand geworpen worden ; van buiten met zand bekleedt ; binnen vind men zoo 
wel als in den amber de bekken van zeekatten , Hukken van Schulpen en Oellerflukken; 
zommige niet boven 2 vingeren dik, tegen ’t licht gehouden zyn ze klaar en halfdoor- 
fchynend gelyk witte Bernlteen, doch die vind men zelden , dergelyken een van 
Der schry- f gezonden is : andere Hukken hebben van binnen een 
versgevoe^iwzvte Hoffè als flyk , dikwyls dooi' den geheelen klomp verfpreid, dewelke men voor 
zj, zwarte modder houd: Maar ikoordeele, dathetzoo wel daar onder komt als de bek- 
ken van zeekattenen Schulpen in den buik des walvifchs • want hoewel ik eerll tot 
diemeeningegeneigt ben geweeH, dat Ceti'een vettigheid van de zee zy , 
en eenige gemeenfchap metdes Ambarsoorfpronghebbe, zo heeft echter het zeggen 
van de Inlanders my anders doen gelooven , te weeten, dat het waarfchynlyker zy, 
dat het niet alleen een uitfpouwfel van den W alvifch , maar ook iets zy in den zelven 
• voortgeteelt: Dit bewyfenniet alleen de voornoernende dingen,, die men daar onder 
vind , maar ook de vette en fchilfferige fubHantie en d’ ongelachtige reuk, van alle voor- 
gaande foorten des Ambars merkelyk verfchillende , en nietduiller te kennen geeven- 
de, dat het een vifchachtige fubHantie moet zyn. Onze Europeërs houden het voor 
’tzaad of de natuur van den Walvifch, waar van het den naam van Sferma Ceti en 
Walfchot bekomen heeft; immers dat fchilfferige goed, het welk men in de Noordzee 
opfchept, kan in het OoH-Indifche niet wel zyn, om dathetzoo veel van de natuur 
des zaads van alle andere dieren verfchilt, en in groote klompen gevonden word, en 
de voornoemde vreemde dingen daar onder gemengt zyn , wat het dan eindelyk zy, 
moet de nadere ervaaring .en’t naailig onderzoek ons leeren. 
Wy noemen hetin’t gemeen in ’t Latyn Sf erna Ceti tot onderfcheid van het Euro- 
pifche fchilfferige : Ook Ambra alba, in’t Ambar po eti ^ de wyl geen andere 
witter Amber te vinden is dan dit goed: Zommige Maleijers noemen het Ican poenja 
monta , dat is, ’t uitfpouwfel van een vifch , welke naam eigentlyk toekomt het volgen- 
de Zeefpek; ook Bene gadjatnina^ datis, Walvifch-zaad , doch ik vertrouw e, 
dat hun dit van onze Natie wys gemaakt is. 
Men vind het in zommige jaaren redelyk veel in de Amboinfchc Eilanden, inzonder- 
heit op Boero en Manipa , na ’t uitgaan van de Oofle Moufjon hier en daar op Hrand 
geworpen , daar het niet lang leggen moet , om dat het de varkens anders opflokken: 
Ik hebbe gemerkt, dat het in Amboina en de Moluccos , als mede langs de OoHkuH 
van Celebe^ meer gevonden word dan inde zuid-OoHere Eilanden. 
Men houd voor ’t belle , het welk wit is of een weimg geelachtig , ligt fchilfferig 
en zonder de voprfchreve zwarte vuiligheid ; het geene fmeerig is fchilffert niet ligt, en 
inzonderheit het geene de Boeroneezen fmeltenen in Bamboezen verknopen, is ver- 
re zoo goed niet , als dat vermengt is met Zeefpek of door den W alvifch of door men- 
fchen, en derhalven van een ongelachtigen reuk. 
Ew gebruik ^Y gebruiken het hier te Land op dezelve manier en tegen de zelve gebreeken als 
indeGe- Vaderlandfche Sperma Ceti , namcntlyk tegen de pyn van ’t graveel en nierenHeen, 
neeskun(i. g^ter fpouwen, tegen geronnen bloet in’t lyf om ’t zelve af 
te zetten ; De ervaring heeft geleert, dat het zeer ongelyk by de eene of andere menfch 
werkt, want by zommige graveelige menfchen heeft het zoo Herk afgezet, dat ’cr 
bloet navolgde, daarentegen by andere deed het weinig werkinge. Het is moeijelyk 
in te neemen, om dat het zoo ligt inden mondflremt, al is’t in eenige vochtigheid 
gefmolten , daarom doet men beter als men een Hukje zoo groot als een hazelnoot in 
de mond knauwt en doorzwelgt , ’t welk ligt om te doen is, wyl het van geen viefen 
reuk 
T>e naam. 
Ylaatsl 
Verkiefmg* 
