RARITEIT-KAMER. III Boek. 279 
reuk noch fmaak is , en daar op een dronkje van eenig warm vocht doet , latende uaernn 
het dus in de maage fmelten : Anders fraelt het zeer ligt in heet water en allerlei voch-'^^^'^/'^^ 
. n y, rr bereiden 
tigheit, en kout geworden komt het weder tot een Mafja, maar met warme oXyQVimQetomie 
vermengt het zich j op deze manier kan men het vuile eenigzins zuiveren , wanneer^^^^^^^^ 
men het in heet water fmelt, waar door de meeile en groflte vuiligheid zich op den grond 
zet: Doch dit gefmolte goet krygt een ander gedaante, wórd zóó wit niet meer , en 
het ongel gelyker , daarom ik voor beter achte , dat men de ftukken beware, zoo als 
ze uit Zee komen, al loopt daar wat zwart onder, ’twelk doch geen quaad doet, alë 
het maar gezuivert word vandebuitenftezand-en vuiligheid; de brakkigheid beneemt 
men hem , als men het eenige malen in verfch water legt , en t’ eikens weder in de zon» 
ne droogt ; zommige weeten het ook wit te bleeken , alle de kleine, üukjes eerit fmelten- 
de tot dunne en platte koeken , die ze daar na met zeewater in de zonne zoo lange 
bleeken, tot dat ze wit genoeg en weder wat fchilfFerig worden, waar uit ze dan bol- 
len en klompen maaken. 
Op Smnatra in de bocht van Lampon valt het ook, maar als het in de Ncgory ge- 
bragt word , zoo verbieden ze de jonge Vrouwen het zelve te bekyken of te hande- ST w» 
len, zeggende dat ze den witten vloet daar van krygen zullen, ik geloovealsze het^^J^lP®*^*”* 
inneemen, waar in ze milTchien dit goet ongelyk doen: Zommige Chineezen wilden 
my wys maaken , dat het een Gom zy , uit oude en opgefplete Cafuarh-)^oomQn zwee- 
tende, het welk niet veel wederleggens behoeft,, want de klompen zyn tegroot.en 
geen Gom fmelt als vet in ’t water , noch heeft zulken reuk. en andere heb- 
ben genoegzaam beweezen , dat het geen «2.5 ^,$«5 van Diofcondes en Plinius zy,’ 
waar mede ik het ook houde ; maar dat het een vettigheid of Bitumen zoude zyn , 
uit de zee of der zelver grond zweetende, heeft (als gezegt) zyn zwaarigheid: Im- 
mers uit den traanigen reuk op kooien, als ook omdat het zoo ligt in het water fmelt 
en zich met olye vermengt, kan men befluiten, dat het geen Bitumen^ maar een 
vettigheid uit eenig Dier voortkomende, zyn moet. Als men de ftukken in een vat wil 
kuipen om lange te bewaaren, op dat ze niet t’zamen fmelten , moet men ze eerft 
bewinden met droog gras , en dan inleggen in eenig zaagzel van hout : Anders kan 
men ze ook bewaaren in een fteene pot en aan koele plaatzen ,maar men moet ze by 
geen linnen of papier leggen , het welke daar van verrot wegens de brakkigheit, 
die langen tyd daar in blyft , dewelke echter haar bewaarmiddel is ; want Sperma Ceti 
en andere foorten van Ambar, als ze te oud en droog geworden zyn, moet men, im- 
mers alle 10 jaaren eens, een nachtje in zeewater leggen en in de zonne weder droe- 
gen, waar door haare krachten vernieuwt worden. UitdeFranfcheGefchiedeniften 
van de AnthilL blykt, dat dit goet in de Wefl-indifchezeeook valt, en aldaar ma-- 
rinus genaamt word. \ 
Nu zal ik noch eenige bewyzen aanbrengen, waar uit mynes oordeels hlyk.m'km iSewpvm 
dat Sperma Ceti uit eenige Walviftchen haaren oorfprong hebbe. denschry. 
Voor eerft kan den lezer vinden in de Ephemeridibus Natura Curioforum in ’t eer-W/ 4 «^ 
fte Deel ad Annum ib/o.O^/". 136.dat een zeker perfoon langen tyd voor een groot ge- . 
helm heeft gehouden, doch eindelyk in ’t licht is gekomen, namentlyk,dathyinde^^*^*^^ 
bocht van Bifcaija veele W alviftchen gevangen , en uit der zelver brein bet oprechte&^*^^^' 
Sperma Ceti hadde weeten te bereiden: want hy nam het brein van den Vifch, deed 
het in een groote pot , dewelke beneden een gaatje met een prop hadde / dit Het hy 
aan eene warme plaats een tyd lang ftaan, daar na opende hy het onderfte gaatje, en 
liet de olye of traan daar uit loopen , zoo bleef het zuivere Sperma Ceti in de pot : Die 
foorte van walvifch word aldaar genoemt het Mannetje, in ’t Latyn Orca, dewelk© 
vecle tanden hadde,en daar onder zommige waaren, dewelke omtrent een pond woegenJ 
Noch in de zelve Obf, ftaan eenige Exempelen, dat deEngelfche in de Eilanden 
mudas woonende , het Spertna Ceti gehaalt hadden niet alleen uit het brein , maar ook uil 
den buik van een getanden walvifch , den welken zy mede voor het Maineken hielden; 
Vor- 
