RARITEIMAMEE. II Boek. asï 
daar hy fchryft : Dat een vettigheit , dunner als olye, uit de harzenen van dat dier 
vloeit , welke daar uit zynde , is het overfcliot als de fehobbèn \^an 2ardyn in feen ‘^e'esius 
klomp uitgeperft ; ’t welk van hitte fmeltende wederom van koude flyf wierd : En de- 
zen oordeelen veele den Vifch geweefl: te zyoj die Jonas opflokte ; hoewel hy om 
de grootte van zyn mond , en de menigte in de Zee ligtelyk de Limia geweeft is. 
Een zeker gedeelte van Ceti, aan de Zeekant gevonden ; was zuiver , en Femgè ^ 
had weinig zuivering van noden : Een groot gedeelte niet hinkende olye verinengt , ve aaJ 
diende wel ter dege toebereidt , en dikmaals uitgeperh te worden, om in platte 
ken te brengen , en was niet alleen in ’t hoofd, maar ook in andere deelen gelegen ; 
W'^ant uit de vleefchachtige deelen gebraden zynde, droop olye , het reuzelachtige en 
dikkere deel naar den grond zinkende t In de olye zelf was ook veel daar van begrè' 
pen, en na eenige jaaren kreeg men daar iets uit. 
Zelden dat de Groenlandsvaarders zulk een flach van Walviffchen te zien krygen ; üezé 
en derhalven is ’t maar een toevallige waar , by andere niet te bekomen : ’t Brandt wit 
en helder op als Kanfer , maar ’t wil zoo in fterk water niet fmelten. Zommige brok- 
ken van omtrent vier loot geduurig in ’t water gehouden, geeveneenfrifleenlieflyke 
reuk ; w’el toebereidt en van de olye afgefcheiden , zal ’t niet ligtelyk vergaan , en 
de olye , die vereifcht word in de zalve van Matthiolus , konnen uitharden. 
De veelheit van olye, die uit de Sperma Ceti eerfl geperft wierd* w^'as wit eri klaar, Uaaro^e 
gelyk de olye van Amandelen ofte Ben ; dat ’er uit gezoden woerd , Was rood ; 
Men merkte dat ze in de vaten , daar ze in bewaard woerd , groote lekkagie leed: 
Zy bevrieft ofte word haafl: ftyf in de koude , en hoe verfcher hoe eerder: Zy fchynt 
van de olye van andere dieren te vericheelen, en onze Zeepzieders wierden in hunne 
nieeninge dies aangaande grotelyks bedrogen , als zich niet willende vereenigen ofte 
laten mengen onder hunne loog, maar wel onder Schilders verwe, hoew^el ze nauw- 
lyks altoos opdroogcn wil " gcLt-nilrpn 7.e , en de boeren tot een 
fnee, pyn in de lenden en harde gezwellen: In de Geneeskonft kan ze dienftig zyn; 
en verftrekt tot een grond in de vermengde Olyen en Balzamen ; gediftileert zyn- 
de, geeft ze een fterke olye, nevéns een doordringend water, afgerookt zynde; 
levert ze een balzem* die bequamer geperfumeert word in terpentyn met Sperma Ce- 
ti overgehaalt: Had het den afgryzelyken flank willen lyden, wy hadden dat vreemd 
maakzel des hoofds en de heuveltjes van vleefch daar omtrent doorfnuffelt* nadiende 
w^erkluiden getuigen, dat hun het Sperma Ceti voorquam, aleer Zy aan het been 
Quaamen; en het hoofd, dat noen oewaait foEytitnnk znlki re bekrachtigen : 
De SphinBeres dienende tot de Fiftula , had men mogen bezien , ^nademaal ze in 
andere Walvifchachtige dieren in zoo een merkelyke ordre geftelt zyn: Als ook dé 
ftrot , overeenkomende met die der dolfynen en vogelftruizen , in het vreemde maakzel 
en gedaante die ’t heeft: ook wat voor een fatzoen van maag dit dier heeft, (dat het 
in het onderfte kakebeen maar tanden heeft) daar in de vogelftruifen [die van beiden 
overvloet hebben] de maag drievoudig verdeelt word; en nadien in dat dier, te 
voren gevangen , niet dan onkruid gevonden wierd; hethert, de longen en nieren zou- 
den niet vry geraakt hebben , die merkelyk van die der landdieren verfcheelen , mitsgaders 
wat voor een humeur dat ’er in de blaas was, doch voornamentlyk in de Zaadvaten ; 
w^aar door wy hadden mogen oplolTinge doen van het onderfcheid des humeurs 
van deze, die den naam daar van draagt. 
N n 
XXX VUL 
