2S4 
D’AMBOINSCH 
roode en geele Agaat ; want zommige zyn roodachtig als rauw vleefch of wa- 
looflttde- ter, daar in bloedig vleefch gewalfchen is, en fchier niet doorfchynende , ’t welk de 
rt zuiver- rechte Cameol zyn moet; andere zyn Oranjeverwig, half doorfchynende, metbree- 
Tzaame» de aderen, die zomtyds eenige beelden vertoonen; zommige ook witachtig als een 
gemengelt, ander Agaat : Alle zyn ze ftomp van kanten en vetachtig van aanzien : Daar zyn ’er 
ook zoo vuurigrood , dat men ze voor geele Robynen zoude aanzien , doch aan den 
kant hebben ze altyd eenige donkere plekken of aderen. 
XL. HOOFT DE EL. 
Kat-oo- 
gen zyn 
weerfchy^ 
nende van 
koleur^ 
ITaar 
•van veele 
foor ten en 
kokurtn. 
F.lement- 
Jieen is 
VJeerfchy' 
ftende. 
'En ver- 
toont de 
leuren van 
den regen- 
boog, 
Bygeloof 
der Inlan- 
ders van 
dezelve* 
'Onder- 
vinding 
van'den 
Scbryver. 
Kat-oogen. Maleitfch, Matta Cutsfmg, 
At-Oogen , by de Portugeezen Olhos de Gathos genaamt , zyn een fdorte 
van Ö^alus, hebbende tot een byzonder merkteken , dat ze over ’tlyfeen 
witte ftraal vertoonen , als men zekeren hoek tegen ’t licht keert , zy mo- 
gen dan donker, half, of geheel doorfchynende zyn, en van wat koleur 
zy willen, zoo ze dezen ftraal niet hebben, zoo zyn ’t geen Kat-oogen; doch ftaat 
te merken, wanneer men den rechten hoek niet naar ’t licht keert, zoo ziet men den 
ftraal niet of weinig; ook fchynt de Itraal altyd mooijer en grooter by dekaers dan 
by dag. De flegtfte hebben een grauw’geele koleur , zommige naar ’t groen trekkende, 
evengelyk de oogen der Katten; zommige niet, zommige half doorfchynende, en hun 
ftraal trekt uit den witten naar den geelen. Men moet ze niet flypen met tafels of kan* 
ten , maar rond laaten en flegt polyften. De flegtfte worden gebruikt tot Brazeletten en 
^aternojlers , de halfdoorfchynende worden in ringen gezet , doch moeten van onde- 
ren platachtig zyn , en niet diep in de kas ftaam 
De mooiftc foorte hier van komt nader aan den 0/<?/, en hiet by de Duitfche JuJ 
weliers Elementfteen , Gemma Elementornmyhy heeft de grootte van een erweet ,is door- 
fchynende als een donker kryftal, waar in men de koleurender vier Elementen kan zien 
fpeelen j want het doorfchynend lichaam met de witte melkftraal vertoont de lucht,' 
een geel vlammetje ter zyden het vuur; een blauw plekje het water; de andere don- 
kere hoek de zwarte aarde: Na zonnen ondergang vertoonen zy zich vuuriger dan by 
dag: Deze zyn weeke en teere fteenen, die men zachtjes handelen moet; men vind 
ze op CfS'jlon iii Gctruicbiji* rc^i*. 
Zy worden in Fndiën veel hooger gefchat en ook dierder verkogt dan in Europa J 
om dat de Javanen een algemeen gevoelen of waangeloof hebben , dat des bezitters en 
draagers goed niet zal verminderen maar al geftadig vermeerderen ; miflchien om dat 
menfchen, dien ’t wel gaat, veele benyders hebben, die de oogen toefluiten om 
eenes anderen geluk niet te zien. Zy gelooven ook dat Vrouwen , die dezen ftecn 
draagen , by het manvolk zullen aangenaam worden : Het is ookeenDroomfteen zoo 
wel als den Amathift, want hy maakt geneugelyke droomen, en wil egter van geen 
droomer gedragen zyn: De Oude noemden diergelyken üccn Tae der o s ,m\Tim.{ch 
een Wêze, om dat hy minnens waardig is als een mooi weesjongetje. 
Noch een andere ondervindinge heb ik van den Elementfteen, dat hy in een ring 
ftaande, en uitpuilende gelyk een erweet, de beelden en koleur vertoont van alles , 
’t welk zyn affchynzel naar hem toefchiet, inzonderheit als men onder dakftaat; by 
voorbeeld. Eens zat ik in ecnOranbay (zynde een gedekt vaartuig daar in fatzoenlyke 
luiden vaaren:) een zulken ring aan de hand hebbende en langs het land vaarende ; ik 
konde daar in zien de groene boomen, die ter zyden op het land ftonden, het be- 
wegen der fchippers die achter my , en de aangezichten van die neffens my zaten: 
Indien deze Elementfteen den naam van den rechten niet kan haaien, zoo dunkt 
my 
