RARITEIT-KAMERi III Boek. 287 
Deze Chinefche vertellinge zet ik hier niet, als of ik het naar de letter geloofwaardig 
hielde, maar om aan te wyzen in wat waardigheit den Ow^x by de Chinezen is , zyn- 
de by ons een ongeachte iteen. 
Den voornoemden Jo\ of Onjx , waar op het Keizerlyke wapen ilond , zeggen 
andere verlooren te zyn omtrent het jaar Chrifti 1618. wanneer voor de tweedemaal 
de Tarters Heeren van S/^a zyn geworden, en dat doe het voorfchreven Signet door 
een Tarter heimelyk zoude geiloolen en naar Tartarien gebragt zyn, daar het t’eene- 
maal verlooren is: Het was een ftuk ruim een ftaande hand lang en een dwars hand dik. 
XLII. HOOFTDEEL. 
Achates. Widury. 
B Ehalven de roode Achaten zyn in Indiën gemeen de witte meteen zonderfi- 
guuren ; als mede op Coromandel , en weinig zwarte : De witte , geen Boomjleen^ 
figuur hebbende, zynhalfdoorfchynende, gelyk het witte van een hart gekookt 
ei; deze worden eigentlyk by Tlinius genoemt» Leuc'* Achates : De witte of 
geelachtige met hoomQn'srQx:£iQxtv^otdQngQnoQmtDeMdra Achates , byd’onze Boomt- 
jes Achates : Zy zyn zeer gemeen en vallen in menigte omtrent de ftad Suratta in ’t 
Indoftaanfche gebergte. De witte zoo wel met als zonder figuuren worden genoemt by de 
Maleyers en Widury , by zommige doch qualyk Belour , welke naam eigent- 
lyk den Beryl toekomt , gelyk de Chinezen noch alle roode Achaten noemen , en 
de witte voor Bernfteen aanzien. Gelyke misvattinge heeft onze Natie, dewelke den 
zwarten Achaat gelyk fielt met den zwarten Bernfleen of Gagates, die nochtans mer- 
kelyk van malkander te onderfcheiden zyn» want de zwarte Achaat is veel zwaarder, 
harder en blinkende, gelyk een fleen behoort te zyn, maar deG^^-^^é-j*, in ’t Portu- 
geefch Aljobidjo genaamt, waar uit men Braceletten maakt, is ligt, en aan ’t vuur 
gehouden brandt eenigzins met een Herken reuk van Op de zelve wyzekan 
men ook onderfcheiden den witten Achaat, en witten Bernfleen , die malkander me- 
de zeer gelyk zyn X De witte Achaat is niet van eenderlei fubflantie , want zommi- 
ge en welde meeflezyn halfdoorfchynende , zoo dat men ze voor Be rylofBernfleen zou- 
de aanzien, indien ze van binnen niet bezet waaren met eenige flipjes als zoutofzand- 
korreltjes. Ik hebbe een houwer-gevefl van een groot Heer gezien, geiyiaakt van wit 
Achaat , over ’t geheele lichaam van een koleur , behalven aan de eene zyde zag men 
de gedaante van een pikzwarte vliege , dewelke het geheele fluk raar maakte. Dat ’er Meefl 
veelderleye andere gedaanten in den witten Achaat gevonden worden is genoeg bekent, 
doch hier te lande vind men ze meefl met hoorntjes verfiert, dewelke fchier alle de ge- 
daante hebben van onze Vaderlandfche heide, \_Erica] zwart van koleur, het welk zwanefi- 
fraai uitfleekt op een witten fleen i zomtyds zyn het veele verwarde takken door mal- 
kander, zomtyds fatzoenlyke hoorntjes, zoo natuurlyk op een heuveltje flaende als doorntjes, 
of ze daer op gefchildert waaren , en zommige takken leggen in’t lichaam verborgen: 
Men kan ’er ook bloemtjes aan bekennen, ook wolkjes, en vogeltjes, doch 
toe word een fcherp gezicht vereifcht. Onder de geelachtige vind men, dewelke drop- 
oogen en andere beelden van menfchen en gedierte hebben , dewelke niet alle op te ^ZLfen, 
tellen zyn. Ik ben verwondert wat reden en oorzaake van deze verfchillende figuuren 
, . , de» 
men uit de nieuwe Wysbegeerte zoude willen voortbrengen, daar in men leert, dat 
meefl alle zoodanige figuuren door een toevallige vermenginge van de floffe voort- 
kome ; en ’t is zeker dat een Achaat genoegzaam leert, dat het geen toevallig, maar 
een behendig en vaft voorgenomen werk van de natuur zy, en dat dezelve een weten- oorzaak 
de of kennende geeft zy, die uit ieder ftofïè weet een lichaam te maaken met zooda- 
nige 
