nige figuuren? als de Schepper in ’t begin ieder fchepzels byzondere natuore toegeei- 
gent heeft, waar van de fchikkinge in ’t byzonder van ’t geftarnte afhangt , maar haa* 
re Zo^yra of vonkskens hier en daar in de geheele ondermaanfche waerelc verfpréidt 
leggen, en de ftraalen of invloeijinge van haar flarren aantrekken en hegten: In al- 
le planten , dewelke een zadelyke kracht by zich hebben , volgen deze Zopyra ofZaad- 
vonkskens altyd net zoodanige figuuren, als haar in’t begin ingedrukt zyn: Maar in 
de bergen by ’t maaken van de Edele gefleenten , heeft de natuur wat meer vryheid om 
veelderhande figuuren dezelve in te drukken, ontleenende of afteikenende niet alleen 
natuurlyke dingen , maar ook zoodanige werken en fchilderyen, die wy menfchen be- 
dacht hebben , ten welker aanzien men de natuur van zoodanige bergen niet qualyk 
vergelyken kan by een zwangere moeder, die haar vrucht zomtyds zulke figuuren ia- 
drukt, als ze in haare bevattinge of gedachte begrepen heeft: Hier toe is zoo zeer 
niet nodig , dat een berg , met Achaten zwanger , zoodanige figuuren , als hy den 
Achaat indrukt, op gezetten tyde en in gelyke grootte en dikte hem zelven voorOel- 
le, om dezelve aan te zien, gelyk Jacobs fchaapen de gefchilderde Hokjes deden, en 
gelyk zommige van den Achaat voorgeeven , dat de zwangere natuur van een Achaat- 
berg de gedaante van heide of mofch ontleenen of afzien zoude van het mofch , ’t welk 
aan een tegen overftaande berg groeide; maar zy ontleent haare figuur ook van afwe- 
zende dingen, als ze maar Mde nattiur':ziénlyk zyn, als van dieren', huififelyke werk- 
middelen en fchilderyen^ die juift aan den tegenoverftaanden berg niet te vinden zyn: 
Dit fpel van de natuur is zoo wonderbaar en verfcheiden , dat der menfchen oordeel en ver- 
ftand onmogelyk ’t zelve ter dege konnen verftaan , hoe zulks toegaat ; immers in den A- 
chaat bevinden wy gro't#re vryheid van de fpelende natuur dan in eenigander fchepfel , en 
FosrWi laat zich in geene regelen vatten ; by voorbeeldt, bovenin’tHooftdeelvandenDonder- 
fteen hebben wygezegt, dat de Martklifche geeft, natuurlykpraefident van den donder, 
den zelven fteen voortbrengt in de:gedaante van een flaanden quetfend werktuig : In de 
planten maaken de hemelfche dlreéleurs dezelve zoodanig , dat men daar uit haare aart 
eenigzins bekennen mag; als dè Jovialifche geeft maakt zyne kruiden zacht, en wolach- 
tig ; Mars de zyne brandende of doornachtig ; Zon en Venus fchoone bloemen, en 
zoo voorts : Maar wat zullen wy van den Achaat zeggen , dewelke zoo veelderleye 
gedaante vertoont van menfchen , gedierten , oogen , handen , boomen , heide , 
mofch > ruiters, wagens, ftykbengels, zadels, toornen, en zoo voorts: Welke alle 
onder een hoofd qualyk konnen gebragt worden, of men moefte den zelven den ver- 
anderlyken Jm Totage Mercnrius toefchryven : .Laat ons liever over de mogentheit 
der natuure ons verwonderen, en des Scheppers wysheit pryzen, dan al te wys willen 
zyn en te onderzoeken dingen die boven ons begryp zyn , laatende ons vergenoegen , 
als wy maar een weinig daar na raaden konnen. 
Aangaande de kracht dezes Steens, zoo bevinde ik, dat hy by de Malei jers en Ja- 
vanen vry meer geacht word dan by onze Natiën, inzonderheit de Hoorntjes Achaten, 
en alle die van natuurenmet eenige figuur getekentzyn: Dezen fchryven ze de kracht 
toe den draagenden te bewaaren, dat hy van geen vergUtig offchadelykdier gebeten 
of gefteken word; en ik laat my voorttaan eenige ondervindinge daar van te hebben: 
Oalanks is het ook in ’t werk geftelt aan een flaaf, die in zyn hand gefteken was door 
de fenynige pylen van den vifch Pylftaert, Taflinaca marina , waar van hem den ge- 
heelen arm opfwol met grooten brand en pyn , doch een Boomtje-Achaat eerft in wa-' 
ter gelegt en verkoelt, en daar na op den fteek gebonden zynde is hy geneezen. 
Een ander Achaat, met roode droppen en oogen geteikent , beneemt den kalk zyne 
^randigheit , dat men hem zonder fchade in den mond kan houden , ’t welk alhier dikwyls 
in ’t werk geftelt is door een zekeren goutzmid , bezitter van dien Steen , dewelke 
in myn tegen woordigheit groote klompen kalk op den Steen fineerde, en zonder fcha- 
de in den mond hielde. 
Uit de roode en geaderde Achaten, by den gemeenen mmt'onvedit.eBatoe Ceylon 
ge: 
van de 
Donder' 
fteenen 
aange- 
kaalt, 
En ver- 
der d'on- 
mBgelykr 
heit des 
Schryvers 
om de re‘ 
den daar 
van te ko». 
nen door- 
erronden. 
Hun 
kracht en 
eigen ~ 
fchappen 
ondervon- 
den in ’t 
uittrekken 
van ver- 
Een an- 
\waar 
