Tiyn hy 
d’ iTzdia- 
nen hoog 
geacht. 
Hun hy 
geloof van 
dezelve,' 
Hoor den 
Schryver 
tegenge- 
fyróókew. 
Waar 
eSan hy d’ 
Euröpea- 
nen niet 
^ry kent. 
292 D‘ A M B O I N S C 
worden by alle dé Indianen in vry groter waarde gehouden dan by onze natie , hoe- 
wel ze van geen byzondere moijigheit zyn, omdat ze dezelve toefchryven veele ver- 
borgene krachten, die meelt in een waangelóof en inbeeldinge beitaan. In’t gemeen 
worden hun de krachten toegefchreven van den dragenden gelukkig te maaken of in 
den oorlog of in de koopmanfchap of in eenig andere hanteering , na dat het dier of 
plante is daar ze van genomen zyn, hierom plegen zy dezelve zoo veel by malkander 
te zoeken als ze krygen konnen en in een gordel om ’t lyf te dragen , zoodanig dat 
de fteenenzoo dicht op het bloote vleefch liggen, dat ze zomtyds met het vel over- 
trokken en daar in genezen worden; dit doen inzonderheit dewelke hun in den oor» 
log valt en onquetsbaar wdllen maaken, het welk de Maleijers Cabbal noemen , heb- 
bende miflchien zulkenkonltje van de Joden geleert, die door hunne zulk valt 
maaken en andere wondere dingen beloven* Het is waar en men vertelt onder den ge - 
meenen man veele raare voorvallen , dat ’er menfchen gezien zyn , die met geender leije 
wapenen hebben konnen gedoodt worden , tot dat men hun een of me er diergelyke 
Iteehtjes uitbet lyf gefneden heeft , daar ze dezelve ingedrukt hadden ; diergelyke geca- 
balizeerdefeenfchen zyti ons volk in d’ oorlogen voorgekomen , en de zaak is van geloof- 
waardige officieren in derdaat aldus bevonden, zoo dat het my niet luft de zelve tege» 
te fpreken : Maar een ieder gezond Chriften weet wel, dat zulke krachten geenzins 
natuurlyk van een lieen of hout, maar gemeenlyk door duivelery by de kinderen des 
ongeloofs ( zy mogen Mooren of Naam-Chriltenen zyn ,) konnen voortgebragt worden • 
Derhalven alswy in ’t vervolg van eeniged</ry?/r^dergelyke dingen fchry ven, gefchied 
geenzins dat men llraks geloof daar aan Hellen zal, maar alleen om te toonen Wat de 
Inlanders daar van vêrhaalen, en waarom zulke by ons ongeachte tteenenby deze na- 
tie in zoo groote waarde komen » daar hel doch allegaar bedaat in de inbeeldinge en 
finnelykheit van zonimige menfchen. 
Zeker wy Europeanen behoeven de Inlanders niet uit telaechen, want wy zyn aan dat 
eiiwel zomtyds tnedé ziek : Hoe is anders in vorige tyden de Bezoar in zufe ach tin- 
ge gekomen en nu zoo veracht geworden; daarentegen is hedendaags de teelykeVar- 
kenfteen tot zulken hoogên prys gefteigèrt , dat men meer goet gout daar voor geeft 
als hy groot is , als om dat men zich ingebeeld heeft veel grootere krachten daar 
in te fteeken d^n ze in der daad hebben. 
?aTdefl MeftiCiS van andere Éeehen^j die ’tzeïtê fatzoen enkoieuT hebben te on- 
ve tegen, derfchéideh j hebben ze veele pröeïjes hèdagt, dite doeh d'ie niet vai: gaan ; inzon- 
derheit Hellen zy tot een generale proeve, dat een Meftica in fcherpen azyn of zuur 
Limoenzap gelegt koken moet, dat is, kleine bobbeltjes rondom zich op werpen, 
dit is wel in de meeHe waar, echter houd ik die proeve niet voor goet, om dat de 
mooiHe Heentjes daar door bederven , enhaaren glans verliezen : Men deièt dan beter dat 
pie men naukeurig kennen leert de gcdaantejkoleur, Hreepen en inzonderheit de p]aats,daar 
ShriT Me flica gevonden is met eenig eigenfehap , als wyby ieder in ’t byzonder zeggen 
zullen. Door ’t vuur en by nacht kan öieh zé niottoetfen, de wyl geen donker 
zulks doet, behalven weinige en half doorfchynende , gelykin ’t vervolg op zyn plaats 
Z^l aangetèkent worden. 
AHe -Mefiica te hèfchryvén is myn Vèèr'he-Êaên Met ; maat SHèêh'diê öiy voorgeko- 
men -zyn , ^en voor eefH zoodanige die in menfehen en gedierten gfoeijen en dan vervol- 
gens die in houte 'plantenen andere ‘Heenèn gevonden Wöt’den : Waarhy inzonderheit 
aan te merken Hakt, dat dé gééft land ‘Overvloediger gevonden worden, 
dan Op het land V-aft Mdkka(far, op het gehèelé ï^fland en è'e naait tondom 
Zlefiop gelegene Eilanden , zyhde ztilks buiten tWyffel een éigene tiaftinr Van die landen , dat 
in de dieren enflantèn iheer^fleenzap uit haar voetzel aangetrokken word dan-op an- 
leffes-. ^piaatzen. De Mejlim in ’t gemeen wórd ook die eigenfehap 'toegefchreven , dat 
ze by niemant gelu'kkiger zyn daft by den Vinder , of ‘die zèvan den 'zelven'gefdhon- 
ken gekregen heeft , maar by geen koper : Zoo ‘Willen, ook de Wlooren, da't ’ze doOr 
hun- 
