RARITEIT-KAMER.' 111 Boek. 301 
LV. HOOFTDEEL. 
' . eN 
Bezoar. Cüliga kaka. 
D e Bozoar word voor geen M'eftkn gehouden maar voor een Cuitga, wiens 
uitvoerlyke befchry ving zie by andere t De oude en tot noch toe bekendcyf/i'-^^'«?«. 
Bezoar word verdeiltin Orintalifchen en Occidentalifchen , en beide groei- 
jen ze in een byzondervïeefachtig beursje , veel by malkander in de maage 
van zekere wilde Bokken, in’t Perfiaanfch genaamt. De naam^É'^ö^r willen 
zommige afleiden van een Perfiaanfeh wo ord Bel-^har , het welk zoude te kennen gee- 
ven fieere des gifts : De Occidentaalfche komen uit : De Orientaalfche uit Per- 
Jien-t Curaffou , Ardhien, Malabdav y en de Eilanden ïlhas de Vaccas by Jdfanapa- 
tam gelegen, doch die uit Curajfon worden voor de befle gehouden, en daarom by ^ 
d’Arabiers genaamt Siagjar Curajfou waar van zie de {c\ïnkQn\fmPhiligpus Èaldeus 
en andere. W y zullen alhier befchry ven een nieuwe fóorte van Bexgar , myns wetens in 
de Europifche fchriften tot noch toe onbekent ; in ’t Maleitfch genaamt , CuUga kaka 
oiCuüga kees , met een half Duitfch woord ; in ’t Portugeefch , Pedra of Quliga Ba- 
in’tSineefeh, Gdutsjo ) alle betekenende Apenfteen: Aan köleur en fatzoen ver- 
fchilt hy niets van d’ ouden want de meeflezynmedeoryverwig, andere groengeel, 
zommige ook bruinachtigjgemeenlyk zoo groot a!s een hazelnoot , andere langwerpig 
als een ftuk van een vinger, alle van fcheilen over malkander liggende gemaakt, van 
binnen met een kleine holligheit , daar in men iets kafachtigs vindt , het welk voor het 
befle deel van dezen fleen word gehouden ; men brengt ze uit de Succadana en Tambas , 
plaatfen op Borneo , ;daar ze de flrand woohders bekomen van de berglieden ; naar ’t zeg- 
gen van deze, zouden ze gfoeijen in een zeker flach van Apen of Meerkatten , want^^f^";;j^/ 
zy konnen ons niet ter dege berigten van de eigentlyke gedaante dezes diers, daar in i»iAn- 
ze groeijen, alleenlyk daar in overeenkomende dat het een zeker flach van Apen is , 
die de Maleijers Kaka noemen ; zommige zeggen , dat het groote en Apen zonder flaer- 
ten zyn, diergelyke wy Bavianen noemen of beter Papianen; andere dat het kleine 
en Apen met lange ftaerten zyn, in ’t byzóndér op genaamt ; ande- 
re wederom zeggen, dat ze groeijen in de maage van die Apen en veele by malkan- 
der; andere en wel de meefte, dat men ze op dusdanige wyzevind: De berglieden 
gaan op zekeren tyd uiten fchietendeze Apen metflompe pylen of met fpatten , die 
zy uiteen roer blazen» die het dier flegts quetfen ihaar niet dooden knu heeft den 
Aap die manier, dat hy een gaatje in ’tlyf krygende het zelve met krabben grooter 
maakt, daar na zoekt hy eenige Medicinale kruiden, die hy in den mond kauwt en 
daar mede de gaten flopt, en waar over het vel toegroeit , waar uit dan metter tyd 
deze fleenen groeijen , te Weten uit de gekaude bladeren en het bloed dezes diers 5 na 
verloop van eenige jaaren gaan ze wederom in ’t gebergte naar defelve plaats , daar 
ze te voorén den Aap gequetft hebben , fchieten hem met fchérpe pylen dood , en be - 
taften hem overal aan ’t lyf, daar zy dan een bult vinden, fnyden den zelven open 
vindenden daarin: Voorde waarheithiervan wil ik niet inftaan, maar laten het 
aan ’t Verder onderzoek: immers de Chinezen en andere inwoonders van ^ör»fölaq>. 
chen d’ onze uit , dat ze die Bex^ars 9 die men te Bdnterfi te koop vind en in deze gewef- 
ten alleen bekent zyn , uit bokken willen halen , daar ’t anders niet dan Aapefteenen zyn- 
De Be:{oarwzs in vorige tyden in vry gfooter achtinge dan hedendaags, wanneer Zy^^e 
hy in prys zeer afgeflagen is * ten deele om dat men aan hem zoo grote kracht niet 
bevind als men eertyts wysgemaakt wierdt , ten deele om dat hy zoo dikwyls ver- 
valfcht word* 
De proef van den, oprechten was eertyts , dat men een draat, door het zap van eenig Ee.fic 
Pp 2 ’ YQï-’p)^f, ■ 
I 
