302 D’ AMBOINSCHE. 
vergifcig kruid gehaalt, met een naaide dooi* het been van een hond trok, latende den 
, draat daar in fteken ? wanneer nu de hond tekenen maakte dat hy fterven wilde, gaf 
‘ men hem gefchrapten Bexoar met water in, genas hy daar door zoo hield men den 
T’weedi (leen voor goed, en zoo niet, dan verwierp men hem. Oe Maleijerstoetfenhem al- 
dus : Zy fmeeren dunnen kalk op een wit Tinnen en wryvén den Bexpar daar op , 
üe ide verft hy terftont het linnen geel zoo is hy goed , maar verft hy langzaam , wei- 
S»^X”-nig, of donkergeels zoo houden ze hem voor gemaakt': Öewyi egter deze 
niet at te valt gaat , zoo houde ik deze manier^ Druk een hèet gemaakte fpy- 
ker tegens den , is hy goed, zoofpriogende fchilfFereü daaraf, ishyvalfch, 
zoo gaat dé heete fpyker daar in en dé lieert fmelt ; of breëk eenige fchilffertjes daar 
af en legt dezelve op een heet yzerblek ^ de opfegte fpringt in kleine ftukjés en ver- 
valt zonder rook , de valfche fmelt met rook en een hersachtigën reuk , want hy word 
van eenig hers gemaakt r In (lukken gebroken hebben alle dé öpregteeen hplligheit en 
daar in iéts kafachtigs, gelyk een gédi'oogdt blaadje : De Valfche zyn ook maffief, of 
hebben iets dat ihen ligt bekennen kan , van menfcheh daar in geileken te zyn. De Si- 
nezen hebben noch een verdragelykér manier om te vervalfchen , makende uit veele 
grooten op dusdanige wyze : De kleine (loten ze tot een fyn poeijer en maken 
egèierver-met Water éen fyn deeg , daar van fmeeren zy dan over een (leen , eerft in de dikte van 
e^nmes, latende ’t zelve t’ eikens droogen eerzy het ander daar op fmeeren en zoo 
voorts tot dat het géheele deeg verbedgtis , op dat de (leen mede fchilfferig worde- 
Deze gemaakte Bezoar is qualyk van den natuürlyken t’onderfcheiden en ookbyna 
van de zelve krachten als uit de zelve doffe gemaakt, wordende dus uit veele kleine 
fEsr fse een groöte gemaakt, om dat de groote meer gelden: Egter kan rtien bedaar aan beken- 
om dat van dé natuurlyke het boVenlle velleken afgenomen het onderde altyt 
gladder is en meer blinkt, het welk de gemaakte zoo niet doen. 
f&o Deprysis hedendaags veel vermindert van den ouden , daar meiieen Karaat van het 
iumrdf, gj.oodé (lag voor 8 duivers plagt te verkopen : i Karaat van het middelflach voor 4 
en 6 duivers *, van bet kleinde (lach voor i en 3 duivers: Hedendaags kan men te 
Bantsm een grooten deen, die meer dan i onpe weegt voor S en 10 Ryksdaalders : 
het klein en gemeen (lach voor 4 en j Ryksdaalders de onfe kopen. O^Succadana, 
en Banjar majjing^ plaat fen op Borneo ze ook voor minder prys te koop. 
Fnn ge- \ yoorlchrift der Sinefche doéloren moet men dezen deèn digt gefloten be- 
de c hitte- waren , opdatzyne fyne deeltjes niet vervliegen , daarom maken ze tot ieder grooten 
Geneest ftcen cen byzonder doosje van wit hout, daar in ze den fteen met kattoen bewonden 
digt bewaren, gelyk men ze ook te koop vindt : Zy willen ook dat mert by ’t inne- 
men van den de tanden niet raken zal, om dat hy dezelve bederft , daarom 
gieten ze denzelven op eenblaatje of geutje den patiënt in den mond. De minfte do^ 
Sm ïo grein, maar men neemt ’er ook tot 30 grein in, want men kan hem niet te 
a^yvends: veel innemen, inzonderheit als men zweeten moet. Zy gebruiken hem tegens aller- 
fterha. hand ingcnomen fcnyn , brandige koortzen , ziekten, die uif Melancholique humeu- 
ren ontdaan, alsfchorftheit, de beginnende melaatsheit; en om dejeugt fris en ge- 
zont te bewaren plegen ze tweemaal’sjaarlyks te purgeeren in Maart en September, 
wanneer de Zon in den Evenaar komt, en de volgende 5 dagen nemen ze dagelyks 
hetgewigte van 10 greintjes in met rozenwater , waar mede zy de jeugt on- 
derhouden willen. Al het voorgaande uit het voorfchrift der Sinezen zalmen verdaan 
Hee die ^ ^ nieuwcn Bexoaroï Aapedeenen niet van die uit de Bokken komen, dewelke 
gebruikt hun onbekent zyn. Ons volk neemt den hedendaags in vry grooter menigtein 
■word, eertyts, want een gemeenen deen wat groter dan een hazelnoot dellen zedegts in 
Het ge- , of^deelen, en neemen t’ eikens een deel op eenmaal in. 
den Chi- Dc Ghinces Zeuquius zegt in ’t Sinefche Landtboekje te^vinden, dat de Bexpar kome 
van het dier Monjet (andersAfö^Z>/V;^, /t welk hy niet anders befchryft dan een gedeerten 
‘ Aap in ’t Landfchap ^uekheudoy hem ^itfchiu genaamt, ’t welk vol welriekende krui- 
’ den en 
