— 48 — 
I. De ziekteverschijnselen. 
Bij deze ziekte treden de verschijnselen uitsluitend aan de 
bladeren op, noch de stengel, noch het wortelstelsel vertoont 
iets abnormaals. 
Het geheele voorkomen van een Mozaïkzieke tabaksplant maakt 
echter een zeer armoedigen indruk. 
Op de bladen openbaart ze zich in den vorm van donkergroene 
vlekken, die scherp afsteken tegen de lichtere kleur van het 
nog gezonde gedeelte, waardoor een mozaïekachtige teekening 
der bladvlakken tot stand komt. 
Het optreden van die vlekken begint meestal in de onmid- 
dellijke nabijheid der hoofd- of zijnerven, later breiden ze zich 
uit en vertoonen wegens een sterkere groei dier donkere plekken 
plaatselijke opbollingen. 
Over het algemeen blijft het Mozaïekzieke blad klein en spich- 
tig, de rand ervan is omgekruld, terwijl de bladoppervlakte niet 
elfen maar ongelijk en rimpelig is. 
Hieraan kan men meestal het gefermenteerde Mozaïekzieke 
tabaksblad nog herkenen, ook al verdwijnt bij de fermentatie 
het onderscheid in kleur tusschen de donker- en lichtgroen ge- 
kleurde bladgedeelten. 
De Mozaïekziekte komt ook op de kweekbedden voor, verder 
zoowel bij jonge- als oude tabak, kort vóór het toppen zoowel 
als wanneer ze reeds getopt is. 
In het optreden dezer bladschade bestaat de meest mogelijke 
verscheidenheid en willekeur; de overgang van ziek- in gezond 
blad gaat meestentijds zeer geleidelijk. 
II. Het mikroskopisch onderzoek. 
Onderzoekt men dwars doorsneden van zulk een donkergroen 
gekleurde bladvlek onder den mikroskoop, dan ziet men, dat 
het pallisadeweefsel (d.i. de bovenste laag van het bladmoes) 
zich daar plaatselijk sterker ontwikkeld heeft, waardoor het 
onderscheid in kleur en de oneffenheid der bladoppervlakte ver- 
oorzaakt wordt. 
