— 49 — 
In een later tijdperk der ziekte worden de vlekken bruin, 
doordat het bladgroen gedesorganiseerd en de inwendige celwan- 
den van het bladmoes opgelost worden. 
Koning 1) geeft op pag. 72, fig. 13, van zijn kortelings versche- 
nen brochure een aantal zeer duidelijke teekeningen van de 
morphologische en anatomische bladveranderingen, welke door 
de Mozaïekte ontstaan. 
Noch in de cellen, noch in de intercellulaire ruimten der don- 
ker- of lichtgroen gekleurde bladgedeelten werden door mij de 
geringste sporen van parasieten gevonden. 
III. Oorzaak. 
Omtrent de ware oorzaak der Mozaïekziekte is nog niets met 
zekerheid bekend. Zooals ik reeds vermeldde, bestaat daaren- 
boven groote tegenstrijdigheid van meening onder de weten- 
schappelijke mannen, die zich met deze ziekte hebben bezig ge- 
houden, omtrent de vermoedelijke aanleiding. 
Thans bestaan drie theorien over de oorzaak der Mozaïek- 
ziekte, die ik hier in hoofdzaak wil bespreken, 2) nl: 
I. dat de ziekte wordt veroorzaakt door Bacteriën (van Breda 
de Haan 3), Koning 4).) 
II. dat de ziekte wordt veroorzaakt door een Contagium vivum 
fluidum (Beyerinck 5).) 
III. dat de ziekte wordt veroorzaakt door de werking van 
enzijmen (oxydasen en peroxydasen) (Woods 6). 
1) C. J. Koning. Der Tabak. Studiën über seine kultur en Biologie 1900. 
2) De talrijke, dikwijls zeer phantastische meeningen der planters, omtrent 
deze ziekte, laat ik hier onbesproken. 
3) Van Breda de Haan. Voorloopige mededeelingen over het Peh-Sein of de 
mozaiekziekte in de Deli Tabak. Teysmannia 1899, afl. 11 12. 
4) Koning. l.c. pag 71 — 86. 
5) Beyerinck. Ueber ein Contagium vivum fluidum, als Ursaehe der Flecken- 
krankheit der Tabaksblatter. Verhandelingen Konkl. Akademie te Amsterdam 
1898. 2o Sectie. De VI, no. 5. 
6) Woods. The Destruction of Chlorophyll bij oxidizing Enzijmes. Central- 
blatt f. Bacteriologie, u. s. w. 1899 llo Abth. p. 745 — 754. 
Meded. PI. XL VII. 
4 
