— 30 — 
was: Op dezelfde wijze als boven is medegedeeld van de haarvormige 
kolonies, legde ik ook van elk der typen van kolonies aan de opper- 
vlakte nieuwe schaaltjes aan die eveneens bij 50° geplaatst werden. 
De kolonies op de nieuwe schaaltjes vertoonden weer dezelfde drie 
typen ; het bleek echter dat elk der drie typen ook de beide andere 
vormen van kolonies kan doen ontstaan. Uit deze proeven blijkt 
dus dat zoowel de drie aan de oppervlakte gelegen vormen van ko- 
lonies als de haarvormige kolonies onder de oppervlakte alle een 
en dezelfde bacteriesoort vertegenwoordigen. 
Daar alleen deze bacterie zich op de schaaltjes die bij 50° gezet 
werden, ontwikkelde, blijkt het dat er geen andere thermophile soort 
op de bladen voorkomt. 
Het onderzoek van de uitgefermenteerde tabaksbladen van verschil- 
lende ondernemingen afkomstig, leverde dus dit resultaat dat op 
alle een bacterie voorkomt, die bij een temperatuur van 50° snel 
groeit. 
In de tweede plaats moesten nu bladen uit verschillende stadiën 
der fermentatie afkomstig, op hun bacteriën onderzocht worden. 
Hierbij werd dezelfde methode gevolgd als boven voor de uitgefer- 
menteerde bladen uitvoerig is uiteengezet. Nu legde ik echter van 
ieder kolfje twee schaaltjes van Petri aan, waarvan er een in de 
stoof bij 50e, en het andere bij kamertemperatuur geplaatst werd. 
Op de schaaltjes, die bij 50° gestaan hadden, vond ik in de 
meeste gevallen weer dezelfde kolonievormen van vroeger terug* 
Dezelfde bacterie ontwikkelde zich ook, hoewel langzamer, op vele 
schaaltjes die bij kamertemperatuur gestaan hadden. Verscheiden 
malen echter kwam het voor dat op het schaaltje uit de stoof van 
50° de bekende bacterie zich ontwikkelde, terwijl op het correspon- 
deerende schaaltje, dat bij kamertemperatuur had gestaan, een 
andere bacteriesoort was opgekomen. Gemakshalve zal ik deze 
laatste bacterie B, en de bovengenoemde bacterie A noemen. Uit 
het onderzoek van een groot aantal bladen, die nog niet geheel 
uitgefermenteerd waren, vond ik dat op de meeste alleen bacterie 
A voorkomt, die zich bij 50° veel sneller ontwikkelt dan bij kamer- 
temperatuur, dat op sommige bladen alleen bacterie B voorkomt, 
die zich bij kamertemperatuur beter ontwikkelt, en eindelijk dat 
