— 44 — 
zich rimpels en plooien, terwijl aan den rand knopvormige uitwassen 
met een vetglans zijn. Bij andere cultures treedt dit vettig uiterlijk 
over de geheele streep meer op den voorgrond. Een gering ver- 
schil in reactie van den voedingsbodem schijnt invloed op de 
plooivorming te hebben. Zwak zure reactie gaf meer plooien en 
rimpels (Fig. 2). 
Bij een agarsteekcultuur ontwikkelt zich rond de opening van 
het steekkanaal een droog, witachtig laagje, min of meer geplooid. 
Het breidt zich langzamerhand over de geheele oppervlakte uit, 
en krijgt bij oudere cultures een vetachtig voorkomen. In het 
steekkanaal stralen naar alle zijden fijne, wortel vormige uitloopers 
uit (Fig. 3, 4 en 5). 
Op een gelatineschaaltje ontstaan kleine ronde kolonies, die zich 
langzaam uitbreiden. Zij vormen eindelijk elk een sterk geplooid 
vlies, waaronder de gelatine vervloeit, en dat dus als ’t ware drijft 
op de kringvormig vervloeide gelatine. 
Bij een gelatinestrijkcultuur ontstaat een goot door langzame ver- 
vloeiing der gelatine, terwijl het vlies dat zich daarop ontwikkelt, 
naar beneden in den bodem van het buisje glijdt. 
Gelatinesteekcultuur. Op den tweeden dag is er rond de opening 
van het kanaal een gerimpeld laagje ontstaan, dat trechtervormig 
is ingezonken (Fig. 7). Daaronder is eene komvormige vervloeiing 
van de gelatine begonnen (Fig. 6). Na eenige dagen is er een 
sterk geplooid, dik vlies, terwijl de vervloeiing langzaam over de 
geheele oppervlakte gelijkmatig voortschrijdt. In het kanaal is 
bijna geen ontwikkeling. De vervloeide gelatine blijft vrij helder. 
Aardappelcultuur. Deze kan een zeer verschillend voorkomen 
hebben, hetgeen van den aardappel afhangt. Aanvankelijk meende 
ik dat er eene verontreiniging van mijne cultures had plaatsgehad 
toen ik na van Bacterie A eenige aardappelcultures te hebben 
aangelegd, kolonies kreeg die er op den eenen aardappel geheel 
anders uitzagen dan op den anderen. Toen ik daarop van dezelfde 
reincultuur van Bacterie A schijfjes en cylinders van verschillende 
aardappels entte, bleek dat steeds op de stukjes, die van een zelf- 
den aardappel afkomstig waren, ook een gelijksoortige cultuur 
opkwam, maar dat dezelfde reincultuur op een anderen aardappel 
