— 45 — 
soms een cultuur van een geheel verschillend voorkomen deed 
ontstaan. 
Zoo krijgt men twee vormen, waaronder de aardappelcultuur van 
Bacterie A zich voordoet. Bij den eenen ontstaat een slijmachtig 
laagje van vuil-geelgroene tint, waarop hier en daar kleine 
blaasjes liggen (Fig. 8). De aardappel zelf neemt een blauwachtige 
tint aan. Bij den anderen ontwikkelt zich op den aardappel een 
grijswit, droog, korstachtig laagje, terwijl de aardappel donker 
wordt (Fig. 9). 
Bouilloncultiiur. Op den tweeden dag ziet men kleine blaasjes 
op de oppervlakte der vloeistof. Na nog eenige dagen is er een 
vrij dik, wit vlies met sterke plooien. De vloeistof onder het vlies is 
helder. Bij andere cultures laten er vlokken uit het vlies los en zinken 
op den bodem, waardoor de bouillon min of meer troebel wordt. 
Bij een cultuur in tabaksextract ontwikkelt zich na eenige dagen 
een korrelig vliesje op de oppervlakte, terwijl de vloeistof helder blijft. 
Culturen op agar met tabaksextract hebben hetzelfde voorkomen 
als die op gewone agar. 
Eenige phijsische en chemische eigenschappen. De rijkelijke 
ontwikkeling op de oppervlakte der verschillende voedingsbo- 
dems, terwijl de groei in de diepere lagen zeer spaarzaam is, 
wijst er op dat wij hier met een aerobe bacterie hebben te doen. 
A priori mag men trouwens reeds verwachten dat een bacterie, die 
bij de tabaksfermentatie eene rol vervult, de zuurstof der lucht 
noodig heeft, daar de ervaring geleerd heeft, dat bij een stapel 
fermenteerende tabak, waarin de broei heeft opgehouden, overzetten 
van den stapel en flink schudden der bossen, d. i. dus nieuwe 
toevoer van zuurstof, gunstig werkt. 
Groei heeft plaats bij temperaturen van 25° — 58° 1). Het optimum 
ligt tu8schen 44° en 50°. Bij een temperatuur van 51° — 54° is er nog 
vrij sterke ontwikkeling. Boven 59° heeft er geen groei meer plaats. 
In de schaaltjes is een ammoniaklucht merkbaar; een rood 
1) Hiermede is natuurlijk niet gezegd dat er onder 25°, de gemiddelde 
laboratorium temperatuur, geen ontwikkeling plaats heeft. Dit heeft echter 
geen praktisch belang, daar dergelijke temperaturen in een fermenteerschuur 
op Java nooit voorkomen. 
