— 46 — 
lakmoespapier tegen den binnenwand van den deksel gelegd, 
wordt blauw gekleurd. 
De vervloeiing der gelatine wijst op omzetting der eiwitlichamen 
in peptonen door de bacteriën. 
Mikroskopisch voorkomen. In een jonge cultuur vindt men kleine 
staafjes, 1,75 a 2,5 p, lang, en + 0,5 p, dik. Aan de beide 
polen zijn zij eenigszins convex Zij bewegen zich met groote 
snelheid. Yaak zijn zij twee aan twee met elkaar verbonden. In 
andere cultures, waar vliesvorming is opgetreden vindt men de 
bacteriën tot zeer lange draden vereenigd, wier opbouw uit afzon- 
derlijke staafjes vaak alleen met kleurstoffen is aan te toonen. 
In oude culturen, waarin de voedingsstoffen zijn opgebruikt, 
vormen zich endosporen. Deze ontstaan in het midden der staafjes, 
zijn ellipsoïdisch en hebben een grootte van + 1,5 p. Bij de 
kieming vermindert de glans en zwelt de spoor op zoodat zij min 
of meer rond wordt. Aan de beide polen zijn donkere omtrekken, 
die scherp tegen het heldere middelste gedeelte afsteken. Loodrecht 
op de lengterichting der spoor ontstaat een kleine uitstulping, die 
in lengte toeneemt. De kiemende spoor krijgt nu het voorkomen 
van een mikroskopiscke paddestoel. Spoedig wordt het pas ont- 
kiemde staafje duidelijk zichtbaar ; het gaat zich bewegen en deelt 
zich in tweeën. De ledige sporenhuid blijft vaak nog eenigen tijd 
aan het zich snel voortbewegende dubbelstaafje vastzitten. 
Wat de systematische plaats van Bacterie A betreft, zoo behoort 
hij, volgens het systeem van Migkjla, l) in de familie der Bacteriaceae 
en tot het geslacht Bacillus. Hij is verwant met B. subtilis. Voor- 
loopig kan hij Bacillus tabaci-fermentationis genoemd werden. 
Een agarschaaltje met een reincultuur van Bacterie B aangelegd, 
doet reeds na 24 uur op de oppervlakte een menigte, glanzende, 
glasheldere kolonies zien. Reeds den tweeden dag gelijken deze op 
druppels room (Fig. 10). Zij nemen in grootte toe, maar ver- 
toonen niet de eigenaardige vertakkingen van Bacterie A. Soms 
treden plooien op de gewelfde oppervlakte der kolonies op, 
die echter laten weer verdwijnen. Onder de oppervlakte zijn 
1) W. Migula. System der Bakteriën, 1897. 
