— 8 — 
studie der tabak bezighielden, min of meer vermoed. Zoo heeft 
Hermbstüdt 1) fermentatie met gisting gelijk gesteld, waaruit blijkt 
dat hij in de fermentatie der tabak een analoog verschijnsel zag 
als in de gisting van suikerhoudende vloeistoffen, waarvan toen 
echter nog geen juiste verklaring gegeven was. 
Ook Neszler 2) vermoedde wel dat de fermentatie een soort van 
gisting was, al bracht de stand der wetenschap ten tijde dat hij zijn 
voortreffelijk boek over de tabak schreef, mede dat hij in de fer- 
mentatie meer een uitsluitend chemisch proces zag. 
Zooals hierboven reeds is opgemerkt deelt Müller-Thürgau 3) in 
een uitvoerig opstel de resultaten mede van zijne onderzoekingen 
over de veranderingen die de koolhydraten ondergaan in drogende 
en fermenteerende tabaksbladen. Merkwaardig mag het voorzeker 
genoemd worden dat hij in een noot de mogelijkheid veronderstelt 
dat bacteriën bij die omzettingen medewerken. 
Fesca 3) vergelijkt het fermenteeren der tabak in stapels met de 
zuurvoederbereiding. Hij heeft hier echter alleen de chemische 
processen op het oog, hoewel de vergelijking ook op bacteriologisch 
gebied recht van bestaan heeft. 
De stelling dat de fermentatie der tabak werkelijk door mikro- 
organismen wordt veroorzaakt, is het eerst 5) uitgesproken door 
Suchsland 6). In eene voorloopige mededeeling bericht hij dat op 
1) S. Fr HERMBSTaDT. Gründliche Anleitung zur Kulturder Tabakspflanzen 
und der Fabrikation des Rauch- und Schnupftabaks nach agronomischen, tecli- 
nischen und chemischen Grundsatzen. Berlin 1822. 
2) J. Neszler. Der Tabak, seine Bestandteile und seine Behandlung. Mann- 
heim 1867. 
3) H. Müller-Thurgau. Ueber das Verhalten von Starke und Zucker in 
reifenden und trocknenden Tabaksblattern. Landwirtschaftliche Jahrbücher 
XIV Band. 1885. 
4) M. Fesca. Ueber Kultur, Behandlung und Zusammensetzung Japanischer 
Tabake. Landwirthsch. Jahrb. XVII Band 1888. 
5) Onlangs werd mij mondeling door den Praagsclien hoogleeraar Molisch 
medegedeeld, dat voor jaren, langen tijd vóór de publicatie van Suchsland, in 
Oostenrijk eene Commissie waarin hij zelf zitting had, werd benoemd om een 
bacteriologisch onderzoek van de tabak in te stellen. Dit onderzoek heeft 
echter geen verdere gevolgen gehad. 
6) E. Suchsland. Ueber Tabaksfermentation. Berichte der Deutschen 
botanisehen Gesellschaft Band IX. 1891. 
