— 7 — 
Terecht merkt Behrens 1) op dat men tot nog toe niets exacts, 
tastbaars weet wat betreft het doel, dat men met de fermentatie 
beoogt. Wel weet men dat voorkomen en aroma van de tabak er 
door veredeld worden, en zij tengevolge der fermentatie beter ge- 
schikt wordt om bewaard en verzonden te worden. 
Van zelf doet zich nu de vraag voor welke de oorzaak is van 
de temperatuursverhooging in fermenteerende stapels tabak. Was 
men vroeger de meening toegedaan dat men hier uitsluitend met 
scheikundige processen te doen had, in den laatsten tijd is men meer 
geneigd aan een physiologisch proces, aan levensuitingen van 
mikroörganismen te denken. Dit kan geen verwondering baren, als 
men bedenkt welk eene belangrijke rol lagere organismen bij allerlei 
takken van industrie vervullen 2). • Vooral waar men processen, die 
groote overeenkomst vertoonen met de tabaksfermentatie, zooals de 
zelfverhitting van hooi en katoen 3), het warm worden van hop 4), de 
bereiding van zuurvoeder en van bruinhooi 5), aan de werkzaamheid 
van microben moet toeschrijven. 
Dat bij de zelfverhitting van tabak levende wezens eene rol zouden 
vervullen, hebben reeds voor jaren onderzoekers, die zich met de 
1) J. Behrexs. Die Beziehungen der Mikroorganismen zum Tabakbau und 
zur Tabakfabrikation. Centralblatt für Bakteriologie, Parasitenkunde und 
Infektionskrankheiten II Abt. II Band. No. 16. 17. 1896. 
2) J. H. Vernhout. De beteekenis der microben voor de industrie. Teysmannia 
8ste jaargang 1897. 
3) F. Cohn. Ueber Warme-Erzeugung durch Schimmelpilze und Bakterien. 
Vort rag gehalten auf der Wanderversammlung der Schlesisclien Gesellschaft 
für vaterlandische Kultur zu Brieg. 1890. 
F. Cohn. Ueber thermogene Bakterien . Berichte der Deutschen botanischen 
Gesellschaft. Band XI. 1893. 
L. Haepke. Die Selbstentzündung von Schiffsladungen, Baumv«olle und 
andern Faserstoffen, Steinkohlen, Heuliaufen, Tabak etc., sowie deren Verhü- 
tung. Bremen, 1893. 
4) J. Beiirens. Der Ursprung des Trimethylamins im Hopfen und die 
Selbsterhitzung desselben. Arbeiten des bacteriologischen Instituts der tech- 
nischen Hochschule zu Karlsruhe, 1894. 
J. Behrens, Studiën über die Konservirung und Zusammensetzung des 
Hopfens. Wochenschrift für Brauerei, 1896. 
5) Fr. Albert, Die Umfrage über die Braunheuherstellung. Mitteilungen 
der Deutschen Landwirtschaftlichen Gesellschaft, 1893/94. 
