HOOFDSTUK II. 
DE FERMENTATIE DER TABAK, 
Wanneer de tabak voldoende gedroogd is, het blad eene bruine 
kleur heeft en de hoofdnerf haar water heeft verloren, is het tijdstip 
gekomen waarop het fermentatieproces kan beginnen. De bladen 
worden tot bossen bijeen gebonden, en deze tot groote stapels 
opgehoopt, die den vorm van reusachtige zesvlakken hebben, wier 
lengte, diepte en hoogte vaak meer dan 3 M. bedragen, en die 
duizenden ponden tabak bevatten. Onder het opstapelen der bossen 
worden telkens op bepaalde hoogten kokers van bamboe in den 
stapel geplaatst; deze dienen om op een gemakkelijke wijze thermo- 
meters in den stapel te kunnen brengen en ze er telkens uit te 
kunnen nemen ter controleering der temperatuur. De tabak begint 
zich namelijk spoedig belangrijk te verwarmen; deze verhoogde 
temperatuur is een kenteeken dat de fermentatie begonnen is. Daarbij 
treedt een eigenaardige geur op, die aan warm roggebrood doet 
denken, en die niets van tabakslucht heeft. 
Om een goed product te krijgen, is het noodig het fermentatie- 
proces zoo te leiden, dat geen te hooge temperatuur bereikt wordt. 
Voor verschillende soorten van tabak is de behandeling hierbij nog 
verschillend; als maximum-temperatuur, ten minste in Oost- Java, 
mag 60° aangenomen worden, terwijl men vaak zelfs niet hooger 
dan 50° gaat. Is deze temperatuur bereikt, dan wordt de stapel 
omgezet, waarbij gezorgd wordt dat de bossen, die boven en aan 
den rand van den stapel lagen, nu binnen in komen, daar zij slechts 
weinig of in ’t geheel niet warm zijn geworden. Men herhaalt deze 
bewerking, totdat alle bossen van den stapel voldoende gefermen- 
teerd hebben, wat den kundigen planter door de ervaring is 
geleerd. Een blik en een greep met de hand is hem voldoende om 
hem te toonen of de tabak al dan niet is uitgefermenteerd. 
