kon onderzoeken, zeer waarschijnlijk maken, dat de beschreven 
verschijnselen door een van zuigende mondwerktuigen voorzien 
insect veroorzaakt worden. Op de verdere reis werd dus voor¬ 
al naar zoodanige insecten gezocht en inderdaad slaagde ik ook 
zeer spoedig erin, op de ziekelijke boomen twee soorten van 
wantsen te vinden, die later door Dr. Koningsberger als Pen- 
tatoma plebeja Voll 1), en Hypselonotus trigonus Thunb. gede¬ 
termineerd werden. 
De laatstgenoemde wants was nu echter gedurende mijn ver¬ 
blijf in het Banjoewangische slechts in zeer gering getal aan¬ 
wezig en toeu ik levende exemplaren daarvan in eene gesloten 
flesch op onbeschadigde koffietakken gebracht had, om te zien, 
of zij deze zouden aansteken en de boven beschreven verschijn¬ 
selen veroorzaken, verkreeg ik geheel negatieve resultaten 
Overigens moeten deze proeven nog voortgezet worden, voor¬ 
dat met zekerheid daaromtrent kan beslist worden, of de be¬ 
doelde wants voor de koffieboomen geheel onschadelijk is of 
niet. 
Voor Pentatoma plebeja kon daarentegen gemakkelijk worden 
aangetoond, dat zij de koffietakken ook in de gevangenschap 
aansteekt en daaraan, zooals door mikroskopisch onderzoek was 
te constateeren, dezelfde verschijnselen veroorzaakt, die aan de 
takken der ziekelijke koffieplanten waren waargenomen. Alleen 
de verdikkingen der takken kon ik toen niet zien ontstaan. 
Ik kan hier echter in dit opzicht reeds mededeelen, dat deze 
verdikkingen wel ontstaan, wanneer men in potten staande jonge 
koffieplanten gedurende eenige dagen met de genoemde wantsen 
samenbrengt en dan rustig laat staan. Na eenige weken zijn 
dan aan de jonge leden van den stengel zachte opzwellingen 
duidelijk waar te nemen. Ook, dat midden in het hout door 
de Pentatomasteken bruine plekken kunnen ontstaan, zal in het 
navolgende nog uitvoerig worden besproken. 
Dat echter Pentatoma plebeja in de (de beschrevene verschijn¬ 
selen vertoonende) tuinen in voldoende hoeveelheden aanwezig 
1) Bij vergissing heb ik deze wants in mijne vroegere publicatiën gedeel¬ 
telijk Pentatomus genoemd 
