- 88 — 
kweekbedden en in de tuinen photometrische bepalingen gemaakt 
worden. Door mijn vertrek van Java werd mij echter dit 
onderzoek onmogelijk gemaakt. 
7. Eenige proeven met ijzer en kalk. 
Bij Coffea arabica kan men vrij dikwijls waarnemen, dat de 
bladeren plotseling of langzamerhand eene meer of minder gele 
tint verkrijgen, waarbij de bladnerven gewoonlijk donkerder en 
meer groenachtig gekleurd blijven. Dit verschijnsel gelijkt 
zeer veel op het bij verschillende planten waargenomen geel* 
worden der bladeren, wat door gebrek aan ijzer veroorzaakt en 
in de wetenschappelijke literatuur gewoonlijk chlorose genoemd 
wordt. 
Om nu te zien, of een bepaald blad aan gebrek aan ijzer zijne 
gele kleur te danken heeft, kan men b. v. daarop een druppel 
van eene vrij geconcentreerde ijzeroplossing (b. v. eene 1 pCt. 
oplossing van ijzerchlorid) brengen. Eene zoodanige oplossing 
werkt schadelijk op de bladcellen en doodt deze, waar zij in 
eenigszins geconcentreerden toestand daarmee in aanraking komt. 
Bij het doordringen in het blad wordt de oplossing dan echter 
langzamerhand meer en meer verdund, zoodat zij eindelijk 
niet meer als vergiftige stof werkt en de bladcellen, zonder 
schade te lijden, het ontbrekende ijzer daaruit kunnen op¬ 
nemen. 
Op deze wijze is het dan ook te verklaren, dat op de bla¬ 
deren onmiddellijk onder de ijzeroplossing eene bruine plek ont¬ 
staat, terwijl in de omgeving daarvan, waar de ijzeroplossing 
in meer verdunden toestand met de bladcellen in aanraking 
komt, bij chlorotische bladeren eene langzamerhand donkerder 
en donkerder wordende groene verkleuring is te constateeren. 
Was daarentegen bij het bedoelde blad de gele kleur niet door 
ijzergebrek veroorzaakt, dan ontstaat natuurlijk ook eene bruine 
plek onder de ijzeroplossing, maar het groenworden in de om¬ 
geving daarvan blijft uit. 
Ik heb nu op deze wijze eenige proeven met jonge koffie- 
