96 — 
genden dag moesten opengaan, de antheren afgesneden en ge¬ 
deeltelijk in vochtige lucht gebracht, gedeeltelijk op water drij¬ 
vende gelaten. In beide gevallen openden zich de antheren 
op normale wijze, zoodat de boven gestelde hypothese moet 
opgegeven worden. 
Door verschillende waarnemingen werd verder aangetoond, 
dat bij Coffea liberica zonder toedoen van wind of insecten de 
stuifmeelkorreltjes op de litteekens kunnen geraken, doordat 
de twee horizontaal omgebogen litteekens direct met de geopende 
antheren in aanraking komen. Dat eene zoodanige aanraking 
plaats heeft kan men gemakkelijk waarnemen, wanneer men 
heel vroeg in den ochtend bloemen, die op het punt staan open 
te gaan, opmerkzaam beschouwt. Men zal dan gewoonlijk kunnen 
constateeren, dat ieder litteeken met een of twee antheren in 
aanraking is. 
Van eene, zeker op denzelfden morgen opengegane, bloem werd 
verder om 7 uur in den ochtend het litteeken afgesneden en 
mikroskopisch onderzocht, waarbij eene oplossing van cbloraal- 
hydraat tot opheldering gebruikt werd. Bij dit onderzoek bleek 
nu, dat op het litteeken reeds talrijke stuifmeelkorreltjes aan¬ 
wezig waren, die gedeeltelijk reeds hun kiembuizen gevormd 
hadden, die tusschen de op het litteeken aanwezige papillen 
doorgroeiden. 
Hetzelfde resultaat verkreeg ik ook bij afgesneden bloemen, 
die zich in het laboratorium geopend hadden en hier geheel 
tegen insectenbezoek beschermd waren Ook bij deze werden 
reeds zeer vroeg in den ochtend stuifmeelkorreltjes op het lit¬ 
teeken aangetroffen. 
Eindelijk heb ik ook verschillende bloemknoppen, die een dag 
of eenige dagen voor het opengaan stonden, zoodanig met draad 
omwikkeld, dat zij niet konden opengaan, en toen op den mor¬ 
gen, waarop zij anders zich zouden geopend hebben, de litteekens 
daarvan mikroskopisch onderzocht. Ook in dit geval werden 
op het litteeken altijd talrijke stuifmeelkorreltjes aangetroffen, 
en het wordt dus door al deze proeven aangetoond, dat de be¬ 
stuiving van Cofïea liberica geheel onafhankelijk van insecten, 
