— 22 — 
Verder is het een opmerkelijk verschijnsel, dat bij zieke tomaten 
veel meer cellen met kristalzand in de schors voorkomen dan 
zulks bij gezonde planten het geval is. Was de schikking dezer 
cellen in normale gevallen slechts sober, bij zieke stengels ziet 
men ze zoowel in aantal als in grootte toenemen, en meer het 
karakter van kristalzandbuizen aannemen, (zie plaat IL fig. 
1, bij b.) 
Een nadere bespreking, op welke wijze een correlatie bestaan 
kan tusschen de ziekteoorzaak eenerzijdsch, met deze kalkoxalaat- 
vermeerdering ahderzijdsch, blijft tot een volgend hoofdstuk 
rusten, waarin het physiologisch karakter der ziekte zal behan- 
deld worden. 
Laten wij thans wat uitvoeriger terug komen op de oorzaak van 
het bruin worden dër vaatwanden en nagaan van welken aard de 
inhoud der houtvaten is. 
De functie der houtvaten bestaat hierin, dat ze het water 
met de daarin opgeloste voedingszouten, door de wortels opge- 
nomen, naar de verschillende deelen der bovenaardsche plant 
overbrengen, zoodat er natuurlijk in normale gevallen van geen 
anderen inhoud dezer vaten sprake kan zijn. Elke andere in- 
houd zou het geregeld opstijgen van den sapstroom belemmeren 
of vertragen. 
De omstandigheid, dat wij hier bij zieke stengels de vaten 
opgevuld zien met een vreemden inhoud, geeft een gereede aan- 
leiding tot het vermoeden, dat hier wellicht de plaats is, waar 
het ziekteproces voor onderzoek bloot ligt. 
Observeeren wij dezen inhoud, die zooals reeds de makros- 
kopische waarneming ons toonde, een slijmachtige consistentie 
heeft, onder den mikroskoop met een matige vergrooting, dan 
blijkt, dat hij bestaat uit een korrelige geelbruine substantie; 
bij sterke vergrooting bespeuren we beweging in die korreltjes 
Het vermoeden is derhalve gewettigd, dat men in die korreltjes 
bacteriën heeft te zien, welke in een slijmachtig medium liggen ; 
en inderdaad is dit het geval. 
De aanwezigheid dezer bacteriën oefent een hoogst schade- 
lijken invloed uit op het leven der plant. Voornamelijk is de 
