— 41 — 
besmeerd, zonder in het minst die plantendeelen te 
beschadigen. Deze proefplanten stelde ik onder groote 
stolpen met water, zoodat er steeds een vochtige 
atmospheer heerschte, opdat de bacteriën niet zouden 
sterven. 
Infectie bleef geheel uit; bij het onderzoeken (na 8 
dagen) van den stengel en de bladeren bleken de be- 
smeerde plaatsen geheel onbeschadigd. 
De bacteriën waren toen nog volkomen levend, zoodat 
het haar onvermogen niet te wijten is. 
De conclusie uit de gedane proeven, kan, zuiver objectief 
bezien, geen andere zijn dan de volgende: onbeschadigde to- 
matenplanten kunnen door Bacillus solanacearum niet worden 
aangetast; ook normale openingen als waterporien voeren bij 
haar tot geen infectie. Zoodra in een wond de bacillus tot de 
tomatenplant toegang verkrijgt treedt echter de microbe als 
parasitiare ziekteoorzaak op. Uit de proeven valt niet af te 
leiden, dat tot dit laatste nog verdere bijzondere omstandighe- 
den of gunstige gelegenheden noodig zouden zijn. Zij pleiten 
derhalve wel voor de juistheid der eerste maar niet voor die 
der tweede van Fischer’s stellingen. 
